Get Adobe Flash player
 
مدرسه علميه مروي جلد 1
شناسنامه فهرست: فهرست نسخه هاي خطي
كتابخانه مدرسه مروي تهران
( هزار و پنجاه نسخه )
رضا استادي
نام كتاب : فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه مدرسه مروي طهران
مولف : رضا استادي
ناشر : كتابخانه مدرسه مروي
چاپ : چاپخانه خيام - قم
تيراژ : 500 نسخه
نوبت چاپ : اول
تاريخ چاپ: 1371 ه ش
قيمت: 300 تومان
تاريخچه مدرسه مروي و ياد متوليان آن: بسم الله الرحمن الرحيم
پيشگفتار:
مدرسه مروي كه به آن مدرسه خان مروي، و مدرسه فخريه هم گفته مي شود
در تهران خيابان ناصر خسرو كوچه مقابل شمس العماره واقع شده است و به
مناسبت همين مدرسه، آن محله به بازارچه مروي معروف است.
مدرسه مروي دو مدرسه است كوچك و بزرگ، مدرسه كوچك در ضلع جنوب
غربي مدرسه بزرگ واقع است، و بناي آن كمي قبل از مدرسه بزرگ انجام شده
است.
اين دو مدرسه حدود صدوهشتادسال پيش بنا شده (1) {1} و در عداد اولين
دارالعلم هاي تهران مي باشد.
تاريخ تاسيس كتابخانه اين مدرسه كه در ضلع شمال غربي مدرسه است
با تاريخ بناي مدرسه يكي است و باني مدرسه از روز اول به فكر كتابخانه
و تهيه كتابهايي كه براي علما و طلاب لازم است بوده، و تعداد زيادي از كتابهاي
اين كتابخانه توسط خود او خريداري و تهيه شده است.
اين كتابخانه هزار و پنجاه نسخه خطي دارد كه تقريبا يك سوم آن از موقوفات
باني مدرسه مي باشد.
و نام برخي از واقف هاي ديگر به اين شرح است:
1 - سيد حسين قمي كه در سال 1320 ه ق دهها جلد كتاب بر اين كتابخانه
وقف كرده است و گويا اين سيد حسين همان سيدحسين صدر الحفاظ حكيمي
است كه در تاريخ قم ص 261 در باره اش مي گويد علوم ادبيت و عربيت را
در حياه مرحوم والدش حاج سيد اسماعيل ( كه از وجوه و بزرگان خدام آستان
مبارك فاطمه معصومه صلوات الله عليها و به منصب صدرالحفاظي مفتخر بوده ) در قم
تحصيل نموده و پس از وفات پدرش رخت به دارالخلافه طهران كشيد و در مدرسه
خان مروي كه مجمع علما و فضلا است حجره گرفت ...
اين عالم بزرگوار در سال 1332 قمري در طهران درگذشته و در قم مدفون
بسم الله الرحمن الرحيم قدتم هذا البنيان القوائمه الاركان تبوفيق الله الملك
المستعان في ايام دوله السلطان الاعظم و الخاقان الاكرم السلطان فتحعليشاه قاجار
سنه 132 ( 1232 صح ) و نيز اشعاري به خط ريز بر آن منقوش است كه بيت
ماده تاريخش اينست:
منشي طبع سبا از پي تاريخش گفت
كه " مدرس سزد اين مدرسه را ادريسي "
و به حساب ابجد 1231 مي شود ( از تاريخ تهران بلاغي نقل شد ).
و تاريخ وقف برخي از كتابها كه محمد حسينخان مروي بر كتابخانه مدرسه
وقف كرده است 1228 مي باشد.
گرديده است.
2 - رضا دامغاني كه در سال 1285 برخي از كتابها را وقف كرده و شايد
ايشان همان حاج ملا رضاي مجتهد دامغاني باشد كه اعتماد السلطنه در كتاب
الماثر و الاثار ص 170 درباره او مي گويد: " عالمي بود رباني " و در قصص
العلماء تنكابني از شاگردان سيد ابراهيم قزويني صاحب ضوابط بشمار آمده
است.
به اعلام الشيعه حاج آقابزرگ قرن 13 ص 541 رجوع شود.
3 - شيخ عبدالحسين كه در سال 1287 برخي كتابها را وقف كرده است
و چون تاريخ فوت شيخ عبدالحسين طهراني باني مسجد و مدرسه معروف به مدرسه
شيخ عبدالحسين در بازار طهران 1286 مي باشد معلوم مي شود كه اين شيخ
عبدالحسين شخصي ديگري است.
و نيز متوليان مدرسه كه نامشان پس از اين ياد خواهد شد از واقفان برخي
كتابهاي اين كتابخانه هستند.
مدت ها بود كه از لزوم تهيه فهرستي براي نسخه هاي خطي اين كتابخانه
صحبت مي شد، و برخي از دوستان به خاطر اينكه مي دانستند اينجانب به اين
قبيل كارها علاقه دارد مكرر مي خواستند كه به اين كار اقدام كنم، تا اينكه
چند سال قبل با موافقت متولي محترم مدرسه دو هفته اي را در اين مدرسه
و كتابخانه معتكف شده با كوشش شبانه روزي كتابها را به صورت مختصر
و اجمال فهرست كرده و سپس در قم يادداشت ها و فيش ها را تكميل نموده و به
صورتي كه ملاحظه مي فرماييد درآمد (1). {2}
البته كساني كه با فهرست و فهرست نگاري آشنايي دارند مي دانند تهيه فهرست
هزار و پنجاه نسخه در زمان كم با نبود امكانات و مصادر لازم در خود كتابخانه،
نمي تواند از اجمال و ابهام و اشتباه و اشتباه ها خالي باشد اما در عين حال كوشش
اينجانب بر اين بوده كه تا آنجا كه مي توانم اين فهرست را جوري تنظيم
كنم كه لااقل براي اهل فن سودمند باشد.
در اينجا مناسب است شرح حال مرحوم محمد حسينخان مروي باني اين
مدرسه و كتابخانه، و متوليان بعد از او تا زمان حاضر به گونه مختصر ياد شود
تا شايد كمي از حقوق آنها ادا شده باشد.
از يادداشتهاي روي كتابها و نسخه هاي خطي برمي آيد كه پس از فوت
باني مدرسه آقايان و اعاظمي كه نامشان در ذيل ياد مي شود به ترتيب متولي اين
مركزعلمي بوده اند:
1 - آيه الله حاج ميرزا مسيح استرابادي طهراني
2 - آيه الله حاج ميرزا محمد اندرماني طهراني.
3 - آيه الله حاج ملاعلي كني طهراني.
4 - آيه الله ميرزا زين العابدين خاتون آبادي امام جمعه طهران.
5 - آيه الله حاج ميرزا حسن آشتياني.
6 - آيه الله حاج شيخ مرتضي آشتياني.
7 - آيه الله ميرزا احمد آشتياني.
8 - آيه الله حاج ميرزا باقر آشتياني.
و در اين سالها
9 - آيه الله حاج شيخ محمدرضا مهدوي كني.
_______
{1}
1) بناي اين دو مدرسه گويا در سالهاي 1328 - 1332 انجام شده است بر كتيبه ايوان روبروي در ورودي مدرسه بر كاشي منقوش است:
{2}
(1) در اينجا لازم است يادآور شوم كه
نسخه هاي خطي اين كتابخانه سالها قبل، توسط يكي از كتابشناسان (كه متاسفانه نام
خود را ننوشته و از اينرو نتوانستم او را بشناسم ) فهرست شده و حاصل اين كوشش در دفتري منعكس گرديده است.
اينجانب در تنظيم اين فهرست از آن دفتر بسيار استفاده كردم و بايد اعتراف
كنم كه اگر آن دفتر نبود تهيه اين فهرست در اين وقت كم با نبود وسائل غير
ممكن بود.
مطلب ديگري كه تذكرش لازم است اينكه:
حدود پانزده جلد از نسخه هاي خطي معرفي شده در آن دفتر، در كتابخانه موجود نيسب كه حتما در طول زمان دستخوش حوادث شده است.
شايد حدود صد سال قبل يا كمتر، نسخه هاي اين كتابخانه به مناسبتي قيمت گذاري شده است. گران ترين نسخه ها، قرآني بوده كه در آن تاريخ صد و پنجاه تومان قيمت شده و متاسفانه اين قرآن يكي از آن پانزده نسخه مفقود است. فاعتبروا يا اولي الابصار.
شرح حال موسس مدرسه حاجي محمد حسينخان مروي ( مروزي ): حاجي محمد حسينخان مروي ( مروزي )
در ناسخ التواريخ جلد قاجار ص 309 ج 1 مي نويسد:
و هم در اين سال ( 1233 ) حاجي محمد حسينخان عزالدين لوي قاجار
مروزي پسر بيرام عليخان مريض شد و سه روز قبل از نوروز جهان را بدرود كرد
و او مردي بزرگ نژاد و دانا دل بود، فضلي به كمال و فرهنگي بسزا داشت.
شهريار را در مجلس خاص مصاحب و دربار عام مخاطب بود.
در مكارم الاثار ج 3 ص 973 آمده است:
حاجي محمد حسين خان، فرزند بيرامعليخان عزالدين لو، و از اعيان امراي
دولت قاجاريه، و اهل خير و صالح بود، چنانكه مدرسه اي در طهران ساخته
كه تاكنون به عنوان مدرسه خان مروي يا فخريه در آن شهر معروف است و مرحوم
ملاعلي اكبر بن محمد، كتابي به عنوان " تجويد القرآن " به نام وي تاليف نموده.
و در پنجشنبه 21 ماه ج 1 سال 1234 وفات كرده چنانكه در الذريعه 3/371
قمري آنرا فرموده و تطبيق يا شمسي آن اين است كه در تاريخ قاجاريه نوشته كه
وي سه روز قبل از نوروز وفات كرد و چون نوروز در 24 ج 1 بوده وفات او در
21 ج 1 خواهد بود ( پايان كلام مكارم ).
در نسخه هاي خطي كتابخانه مدرسه مروي كتابي به اين نام هست: الرحله
البدريه في الحضره المرويه، اين كتاب را مولف آن به نام محمد حسين خان
مروي نوشته و از او اينطور ياد كرده است:
ملاذ الطائفتين حاجي محمد حسين خان بن بيرام علي خان بن شاه قلي
خان.
بلاغي در تاريخ تهران مي نويسد:
حاج محمد حسين خان ملقب به فخر الدوله پسر بيرامعلي خان عزالدين لوي
قاجار مروزي است كه بعد از كشته شدن والدش، در مرو، به دست ازبكان، وي
فرار كرد و به تهران آمد و در خدمت فتحعلي شاه اعتباري به هم رسانيد و مدرسه
مروي از اوست.
در زنبيل فرهاد ميرزا ص 358 آمده است:
امير كبير حاجي محمد حسين خان قاجار مروي كه از تيره عز الدين لوي
قاجار و از امراي كبار خاقان عاليمقدار فتحعلي شاه قاجار بود.
روز پنج شنبه بيست و يكم شهر جمادي الاخره سنه 1234 سه روز قبل از عيد
نوروز وفات يافت.
از تاريخ تهران بلاغي نقل شد.
در برگ اول نسخه شماره 204 اين كتابخانه اين يادداشت به خط محمد
مهدي خلخالي ديده مي شود:
المتخلق باخلاق الله العالم العامل العادل، و الفاضل الكامل، مروج الشريعه
الغراء، و معاضد المله البيضاء، معين الفرقه الناجيه، مرغم الطائفه الطاغيه الضاله
المضله واقف هذا الكتاب مع كتب كثيره، باني المدرسه الفخريه ببلده طهران
در 24 ج 1 سنه 1234 مرحوم شد.
سرجان ملكم (1) {1} در ماموريت دوم خود كه در سال 1224 بوده با مرحوم
خان مروي ملاقات و قسمتي از ماجراي زندگي او را از زبان خود او شنيده و در
كتاب مقالات خود درج كرده است.
اين قسمت از مجله يادگار كه مدير مسئول آن مرحوم عباس اقبال بوده ش
6 سال دوم ص 74 - 80 نقل مي شود:
" در ميان كساني كه من در اين ماموريت دوم خود با ايشان آشنائي پيدا
كردم (2) {2} هيچيك بيش از محمد حسينخان مروي نظر مرا جلب نكرد، وي براي
من مختصري از انقلابات زندگاني خود را كه بسيار تاثر انگيز است نقل نموده
اين شرح چنان نماينده حالت روحيه اقوام آسيائي است، چه جنبه هاي خوب
چه وجهه هاي زشت آن كه خواننده بايد در صحت آن شكي ننمايد و من در
درستي آنها هيچ شبهه ندارم چه هم لحن آنها شاهد صحت آنهاست و هم روايت
معاصرين ديگر آنها را تاييد كرده و راوي نيز مردي محترم و ثقه است.
شهر مرو در ايام جهانداري صفويه يكي از مواضع سرحدي مهم بوده و شاه
طهماسب ثاني دفاع آنجا را بيك عده از ايل قاجاريه سپرده بود چون دولت
صفويه رو بضعف رفت و روساي قاجاريه اين حدود كمك و تقويتي از جائي نيافتند
نتوانستند در مقابل مهاجمين اوزبك كه تعرضشان باين حوالي دائمي بود مقاومت
كنند و معاونتي هم كه گاهي از افاغنه كابل بايشان ميرسيد بر اثر ضعيف شدن
قدرت ايشان نيز از ميان رفت و بيرامعلي خان پدر محمد حسينخان مروي تا چند
سالي فقط توانست كه در مقابل بيگي جان (3) {3} {4} والي متعصب وزيرك بخارا كه
اوزبكان را مطيع امر خود ساخته بود مقاومتي بخرج دهد.
سرگذشت بيرامعلي خان بداستان بيشتر شبيه است تا بتاريخ، همينقدر
كافيست كه بگوئيم كه اين مرد چون كشته شد و دوره عمر پر حادثه خود را كه
متضمن يك سلسله مردانگي و جوانمردي است بانتها رساند پس از آنكه مزارع
و آباديهاي او پايمال شده بود شهر و حصار مرو را بارث بپسري واگذاشت كه
پدرش را عموم ايل او از جان و دل مي پرستيدند و نام او حتي پس از مرگش در
دل دشمنان توليد رعب ميكرد.
محمد حسينخان نيز با دلي قوي و روحي سركش از ملك مورثي دفاع ميكرد
ضمنا از هر در كه ميتوانست علم و ادب مي آموخت تا پسري لايق چنان پدر
ذيشاني باشد ليكن بدبختانه همه كوشش او بجائي نرسيده اوزبكان كثير العدد
كه دائم بمرو هجوم ميبردند، عاقبت آنجا را بقحط و غلامبتلي ساختند و بالاخره
باصرار مردم بتسليم مجبور گرديد و او را با اعضاي خاندانش باسيري ببخارا
بردند.
بقيه سرگذشت محمد حسينخان مروي را من عينا از زبان خود او كه نماينده
كمال صفا و سادگي ويست عينا بدون كم و زياد نقل ميكنم او بمن چنين گفت:
" بيگي جان در اين انديشه بودكه من بايين او كه قسمتي از تصوف است
بگروم و از دين خود كه او ضلالت شيعه مي ناميد دست بكشم، ضرورت مرا
برآن داشت كه بقبول آيين او تظاهر كنم و باين تدبير تا مدتي خود و خاندان خود
را مورد محبت و احترام او قرار دهم.
تا مدتي چون اشتغالي ديگر نداشتم اوقات خود را بتحصيل ادبيات و مطالعه
تواريخي كه در دسترسم بود گذراندم و زندگانيي داشتم كه اگر قرين با سعادت
نبود پر برخلاف رضا نيز محسوب نميشد تا اينكه برادر زاده ام باقرخان از بخارا
گريخت به پناه ايران رفت، خان اوزبك مرا در اين كار مقصر شناخت و از اين
تاريخ من در چشم او بدشمني معرفي شدم.
چون وضع را چنين ديدم روزي در دربار او پيش همه حاضرين باو گفتم كه
تو قسم خورده بودي كه با من و با كسان من برفق و لطف معامله كني و همه گونه
در اين باب بما اطمينان و وثيقه داده بودي، اينك مي بينم كه راه سوء ظن ميروي
لازم است كه در اين باب كاملا تحقيق بعمل آوري و ببيني كه اگر من برخلاف عهد
و قول خود رفتار كرده و شرف يك نفر رئيس طايفه وايل مرو را كه مردم آن
بحفظ قول و ايمان بعهد مشهورند ننگين نموده ام مرا بسزا برساني والا بعهد سابق
خود وفا كني.
اين پيرمرد مزور چون صراحت لهجه مرا ديد و اثر آنرا در حضار مجلس
مشاهده كرد از كرسي خود بزير آمد و پيشاني مرا بوسيد و بمن قول داد كه هرگونه
سوئظن را نسبت بمن از خاطر بيرون كند ليكن من ميدانستم كه تمام افعال
و اقوال او خلاف حقيقت است و جز هلاك من منظوري ندارد.
محمد حسينخان بمن گفت كه تقرير و تفصيل حقه بازيهائي كه بيگي جان
براي رسيدن باين منظور بكار ميبرد تا هم بمقصود رسيده و هم زير قول خود نزده
باشد موجب درد سر است خلاصه آن اينكه " چون اين مرد ميديد كه من كاملا
مواظب خود هستم و از افتادن در دامهائي كه او ميگسترد بشدت احتراز دارم
بالاخره تصميم گرفت كه خانه مرا محاصره كند و بقتلم برساند.
من از مدتها پيش فكر كرده بودم كه مردي مثل او متلون المزاج بالاخره
روزي دست بعمل زشت خائنانه اي خواهد زد ليكن تا وقتيكه مامورين او خانه مرا
محاصره كردند و درهائي را كه باز بود بستند باور نمي كردم كه او دست باين
گونه عمليات شايد بزند.
كسان من موقعي كه اين واقعه اتفاق افتاد تصميم بمقاومت گرفتند و بمن
گفتند كه اجازه دهيد تا بالاخره جان را با ريختن خون گرم خود فدا كنيم، من به
ايشان امر كردم كه بهيچ جنبشي مبادرت ننمايند چه شايد قصد ايشان فقط من باشم
و خاندان و ديگر كسان من در معرض خطر نيفتند، در اين موقع صداي بيگي جان
بگوش من رسيد كه ميگويد سر محمد حسين خان را پيش من بياوريد.
چون من اين كلام را شنيدم خوشحالانه كسان خود را بمذاكرات پرحرارت
خود رها كرده با برادر زاده ام ابراهيم بيك از يك در كوچكي كه در عقب منزل
بود بيرون جستم و اين كار را نه بان قصد كردم كه بگريزم و كسان و خاندان خود را
در عذاب بگذارم بلكه مقصودم آن بود كه مهاجمين وقتيكه ديدند مطلوب خان
ايشان بطرفي ميگريزد همه متوجه جانب او شوند و خانه و محصورين را رها
كنند.
شرح مسافرتها و مصائبي كه در طي آنها چشيده ام از زمان فرار از بخارا تا
رسيدن بحضور پادشاه ايران كتابها ميشود بهمين جهت من تا آنجا كه ممكن
باشد باختصار آنها مي كوشم و اگر تذكار اين حوادث از بعضي، يادگارهاي
شيرين دارم ياد بعضي ديگر، براي من هنوز وحشت افزاست.
بهر حال هر چه خواست خداست همان مي شود و در همه احوال بايد بجلالت
اسم او رطب اللسان بود، در اين قبيل موارد، گله كار مردم كور باطل است (1) {5}
پس از اين تسبيح و تقديس، خان ببيان خود چنين ادامه داد:
در بخارا من فقط سه نفر رفيق داشتم كه مي توانستم در مواقع سختي از
ايشان استمداد كنم، ابتدا بدر خانه يكي از ايشان رفتم و چون دانستم كه در خواب
است نخواستم كه موجب آزار و سلب آسايش او شوم، بخانه دومي كه رفتم
دانستم كه بيگي جان بعقب او فرستاده و چون بسروقت سومي شتافتم گماشتگان
بمن گفتند كه چون بر احوال من اطلاع يافته بود براي نجات من باطراف منزل
من رفته است.
چون از همه طرف مايوس و نااميد شدم تمام شب را در كوچه هاي بخارا
سرگردان ميگشتم، در اين مدت شايد بيش از صد بار بگوش خود شنيدم كه بيگي
جان ده هزار اشرفي بكسي كه مرا پيش او ببرد وعده داده است.
نزديك صبح با برادرزاده خود از دروازه بخارا خارج شدم و تمام روز خود
را در يك مزرعه گندم مخفي كردم و چون شب فرارسيد خسته و گرسنه و پريشان
راه شهر سبز را پيش گرفتيم، من پابرهنه بودم و به پياده روي عادت نداشتم ولي
آن وضع و حال چنان قدرتي باورنكردني در من ايجاد كرده بود كه سفر پرخوف
و خطر و جانفرساي خود را بانجام رساندم و بشهر سبز رسيدم و حاكم آنجا نياز
علي پس از آنكه قصه پرغصه مرا شنيد مرا باحترام و محبت پذيرفت.
پس از شش ماه چون دانستم كه بيگي جان در عقب من است و نياز علي هم
وسيله اي براي دفاع من ندارد تصميم گرفتم كه از او جدا شوم و بيش از اين با
ماندن در شهر سبز موجب زحمت او را فراهم نسازم.
وقتيكه من تصميم خود را در اين باب باوگفتم با نهايت تاسف بمن اظهار
كرد كه مي ترسم دشمن مقتدر باز در پي دستگيري تو باشد بنابراين بهتر اينست
كه پيش نربته بيك والي اورات تپه كه از آشنايان است بروي.
اندكي بعد از حركت من ببگي جان بشهر سبز حمله برد و در پي من ميگشت
نياز علي با كمال جوانمردي بقدري در سردواندن او تعلل كرد تا از سالم رسيدن
من به اورات تپه مطمئن شد و بيگي جان از محاصره شهر سبز دست برداشت.
پس از چند ماه اقامت در اورات تپه خواستم كه از آنجا حركت كنم ليكن
والي آنجا چون شنيده بود كه دشمن چند تن را مامور كشتن مهمان او كرده
باين امر رضا نداد و چون وفاداري اوزبكان را نسبت بخان خود ميدانست ميترسيد
كه اگر من بدست ايشان بيفتم كارم را بسازند و نام او كه ميزبان من بوده است
ننگين شود.
بهمين جهت بتدبيري عجيب متوسل گرديد و روزي من و برادر زاده ام را با
خود بشكار برد و خصوصي از من پرسيد كه بكدام طرف ميخواهم رهسپار شوم
و بعد از آنكه دانست كه خيال پيوستن بخدمت " زمان شاه " را دارم بدون آنكه
بكسي اطلاعي دهد فورا من و برادر زاده ام را در دوبار تجارتي گذاشت و بعنوان
مال التجاره با شتر بطرف راه تبت روانه كرد (1). {6}
بعد از آنكه ما از ميدان تعرض بيگي جان خارج شديم بگردش در چند
شهر تاتارستان پرداختيم و چون بتبت رسيديم شنيديم كه عبدالله خان حاكم كشمير
سربعصيان برداشته و قلمرو حكومتي او مغشوش و آشفته است بهمين نظر متوجه
بدخشان و كوههاي سياه پوش شدم و لباس درويشي در بر كردم و با همين لباس
پس از تحمل هزاران رنج و خطر بسلامت بكابل رسيدم.
موقعي كه وارد اين شهر شدم ديدم كه صلاح نيست كه خود را بشناسانم
چه " زمان شاه " و وزير او بهرات رفته بودند و فتحعليشاه هم در اين اوقات در
مشهد بود (2). {7}
من مدتي از ايام را بدرويشي و گدائي در كابل بسر بردم و غالبا بزرگان و اعياني
را در كوچه و بازار ميديدم كه بخوبي مي شناختم در صورتيكه ايشان از دوست
قديم خود كوچكترين خاطره اي در سر نداشتند.
در اين دوره از زندگاني غالبا از شدت گرسنگي و بي غذائي مشرف بموت
مي شدم و مصيبتم دو چندان شد و قتيكه ديدم كه پاهاي برادرزاده ام سخت مجروح
شده و آبله برآورده است و ديگر بحركت قادر نيست، من مجبور بودم كه
او را بدوش بكشم و از محلي بمحلي ديگر ببرم در حاليكه خودم غالبا از شدت
خستگي و گرسنگي از پادر مي آمدم.
روزي بخانه يكي از آشنايان قديم رفتم تا مگر از او اعانتي بيابم او در خانه
نبود، گماشتگان مرا بكاروانسراي آقا محمد قمي هدايت كردند، داخل شدم
و تا نزديك حجره حاجي محمد حسين عابر كه سابقا طرف رجوع من بود و باو
كارهائي سپرده بودم رفتم، لحظه اي چند در آنجا ايستادم، حاجي مرا گدا
پنداشت و گفت چيزي ندارم و مرا بيرون راند.
خيال مي كنم مرا شناخت ولي نخواست كه در اين حال زاري كه من داشتم
بمن آشنائي دهد و من اگر چه سخت دلشكسته از آنجا رفتم ليكن باز بر خود
مي باليدم كه از در كسي رانده شدم كه كمي بعد مبالغ زيادي بيك عده مامور داد
تا هر طرف درصدد تجسس من برآيند و اگر مرا يافتند بمن اعانت كنند.
موقعيكه بيرون در كاروانسرا نشسته بودم يكي از مردم مشهد كه از آنجا
ميگذشت و مدتها خدمتگزار من بود مرا ديد و فورا شناخت و چون مخدوم قديم
را باين روز پريشان ديد بخاك افتاد و پاي مرا بوسيد، برخاست بحجره حاجي
حسين عابر شتافت و بلافاصله با او برگشت و بعد از آنكه خداوند را برسيدن
بخدمت كسي كه آنقدر بر حق او نعمت دارد شكر گفت مرا بمنزل خود برد.
از اين تاريخ دوره رنج و محنت من بسر آمد چه لباس و اسب و هر چه لازم
بود در اختيار من گذاشته شد و من بعنوان تاجري توانگر از آنجا عازم قندهار
شدم و هر جا ميرفتم با آشنايان قديم ملاقات ميكردم و ديگر از معرفي نام و نشان
خود با كي نداشتم.
ابتدا فكر كردم كه در قندهار بانتظار رسيدن " زمان شاه " بمانم تا مگر از
كمكهاي او استفاده كنم بعد چون شنيدم كه او از راه هزاره مستقيما از هرات
بكابل رفته از اين بابت مايوس شدم بخصوص كه از اوضاع و احوال، چنين
استنباط كردم كه دولت او دوام و قوامي ندارد بهمين نظر عازم طهران شدم ليكن
براي آنكه حركت من بطهران در دربار كابل توهين آميز جلوه نكند قبلا شرحي
به وفادار خان وزير " زمان شاه " نوشتم و سرگذشت خود را از زمان فرار از مرو
تا اين تاريخ براي او شرح دادم.
زمان شاه بوزير خود دستور داد كه من تا رسيدن او بقندهار در اين شهر
بمانم ولي من از همان يكي دو كلمه اول جوابيه وفادار خان نظر دربار كابل
را نسبت بخود احساس كردم چه در اول نامه عبارت: " حكم عالي شد " مرقوم
بود و اين عنواني است كه بالا دستي بزير دست خود مينويسد، بمحض آنكه اين
عنوان را ديدم تصميم گرفتم سرزميني را كه در آنجا به من باين زشتي خطاب
ميشود ترك گويم و بايران رهسپار شوم.
موقعيكه تهيه اسباب سفر ميديدم محمود ميرزا راه ها را گرفت و بر قندهار
دست يافت و در اين واقعه تمام دارائي من يعني آنچه در كابل بدست آورده
بودم با مال تجاري كه با ايشان شريك شده بودم بغارت رفت، اندكي باز در
قندهار ماندم ولي چون بمحمود ميرزا اطمينان نداشتم خود را باو نشناساندم و با
تني چند از تجار فورا از قندهار بيرون آمدم و از راه سيستان خود را بقلعه قاين
خراسان رساندم.
رئيس آنجا كه از دوستان ديرين خاندان من بود مرا بگرمي و احترام تمام
پذيرفت و همراه مهمانداري مرا روانه طهران كرد و ماموري فرستاد كه آمدن
مرا بطهران خبر دهد و چون بطهران رسيدم فتحعليشاه فورا مرا بدربار بار داد،
اما پيش از آنكه بطهران برسم خبر يافتم كه بيگي جان جاني، پس از شنيدن خبر
فرار من، تمام افراد خاندان مرا ابتدا در چاه زنداني كرده سپس يك يك را كشته
است باين بهانه كه چرا من بمملكتي گريخته ام كه او همه وقت نسبت بان در
خصومتي شديد بسر ميبرده است.
حاجي محمد حسينخان سرگذشت جانسوز خود را باينجا كه رسانيد بزحمت
بانتها رساند و گفت:
من امروز در پاي تخت ايران با دلي شكسته زندگي ميكنم و با اينكه معامله
كريمانه و تشريفات شاهانه فتحعلي شاه براي من در اين عالم بزرگترين تسليهاست
و بظاهر از هرگونه نعمت و شرف برخوردارم ليكن ... ستمديده اي بيش نيستم.
خان محروم و فراري مرو در دبار ايران با جلال و احترامي كه شايسته
رئيس چنين شهري بود پذيرفته شد و باوج قدرت و جلال رسيد، شاه شخصا
بتسليت خانواده او از او ديدن كرد و تمام امراي ايل قاجار نيز چنين نمودند حتي
عباس ميرزا را هم شاه بگفتن تسليت بحاجي محمد حسينخان واداشت.
پس از كشته شدن حاجي ابراهيم كلانتر، شاه حاجي محمد حسينخانرا بقبول
صدارت تكليف كرد ليكن او زير بار نرفت و گفت كه من با خود عهد كرده ام
كه در هيچ كار دولتي مداخله نكنم فقط اگر روزگاري فرصت بدستم افتد آرزو دارم
كه انتقام خود را از امير بخارا بكشم ...
محمد حسينخان همچنان بتكميل معلومات مشغول بود و اين معلومات
و اطلاعات نفيسي كه طي سفرهاي دور و دراز بدست آورده بود در صحبتهاي
شيرين او نمايان بود و بهمين جهت انسان از ملاقات او لذتها ميبرد و رفتار او
پس از برگشتن بايران نيز طوري بود كه همه را نسبت باو به احترام و تجليل
و اميداشت ( پايان نوشته مكلم ) ...
در تاريخ عضدي كه نوشته عضد الدوله پسر فتحعليشاه است آمده: در مجلس
اگر گفتگوي علمي به ميان مي آمد پدرم با هر يك از آنها در مسلك خودشان طوري
سوال و جواب مي كرد كه گويا سالها در آن فن تحصيل كرده است ولي اين
اطلاع، از تحصيل و درس نبود بلكه از بسياري معاشرت و صحبت با اهل فضل
و استفسار مقالات و مقامات آنها از ادباي انجمن حضور شاهانه ضبط خاطر مبارك
بود اين اشخاص غالبا در خدمت او صحبت تواريخ و اشعار و ساير علوم را
مي داشتند و هر يك علي قدر مراتبهم احترامي داشتند.
فخر الدوله حاجي محمد حسينخان مروي، معتمد الدوله ميرزا عبد الوهاب
اصفهاني متخلص به نشاط، محمد صادق خان دنبلي، محمود خان دنبلي، فاضل
خان گروسي، ملك الشعراء فتحعلي خان صبا، آقا ميرزا نديم، حاجي علي محمد
متخلص به قرقي، ميرزا صادق وقايع نگار، ميرزا جعفر حكيم الهي، آخوند
ملاعلي كاشاني (1) ... {8}
از اينكه پسر شاه مرحوم ميرزا محمدحسين خان مروي را رديف علما و شعرا
وادبا شمرده است دانسته مي شود كه او نيز از دانشمندان وادبا بوده است.
و نيز در تاريخ عضدي آمده است:
حاجي محمدحسين خان مروي كه با والده خاقان ( فتحعليشاه ) منسوب و از
يك شعبه بودند و ملقب به فخر الدوله بود به قدري منيت داشت كه مدت بيست
سال مخاطب بودن، در سلام، لفظ " قربانت شوم " كه لازم و ملزوم اين منصب
بزرگ است از او شنيده نشد (2).{9}
در همين تاريخ عضدي برخي از نقاط ضعف هم درباره خان مروي مطرح
شده است كه در صورت صحت آنها قابل توجيه نيست.
از آنچه نقل شد و برخي قرائن ديگر، به دست مي آيد كه محمد حسينخان
مروي مردي دنيا ديده و باسواد بوده و نديمي شاه قاجار شايد وسيله انجام كارهاي
خير مي شده است به هر حال خدايتعالي از لغزش هاي او و ما بگذرد.
البته نگارنده درصدد توجيه كارهاي مرحوم خان مروي نيست اما چون
مدرسه وي هميشه منشا بركات بوده و هست گمان مي رود ظهور اين بركات بي
ارتباط با روحيات واقف آن نباشد و الله العالم.
_______
{1}
(1) در لغت نامه دهخدا شرح حال ملكم ياد شده است.
{2}
(2) اين ماموريت دوم ملكم در سال 1224 قمري بود.
{3}
(3) مير معصوم ملقب بشاه مرادوبك جان يا بيگي جان ( 12000 - 1215 )
{4}
درعهد آقامحمدخان مقارن قتل اين پادشاه دست يافت و بيرامعلي خان پدر محمد حسين خان را كشت و پسر او را باسيري برد.
{5}
(1) اين جمله ها حاكي از ايمان مرحوم محمد حسين خان مروي است. استادي.
{6}
(1) حاجي محمد حسينخان شرح اين مسافرت عجيب خود و تفصيل شهرهائي را كه ديده است عليحده در رساله اي نوشته است.
{7}
(2) يعني در سال 1214 قمري.
{8}
(1 و 2) تاريخ عضدي ص 79 و 130.
{9}
(1و2)تاريخ عضدي ص 79و130.
شرح حال حاج ميرزا مسيح استرابادي طهراني(متولي مدرسه):حاج ميرزا مسيح استرابادي طهراني پس از درگذشت محمد حسينخان مروي ( 1234 ه ق ) تا سال وفات
مرحوم حاج ميرزا مسيح ( 1264 ه ق ) جز ايشان كسي را به عنوان متولي مدرسه
مروي نميشناسيم و شايد در طول همه اين سي سال توليت مدرسه با ايشان بوده
است.
متاسفانه تاكنون شرح حال جامع و مناسبي از اين مجتهد بزرگ به چاپ
نرسيده تا خلاصه اي از آنرا در اين مقدمه بياوريم. از اينرو اطلاعات پراكنده اي
كه از زندگي ايشان داريم نقل كرده و تدوين شرح حال منظم ايشان را به فرصتي
ديگر وامي گذاريم.
1 - صاحب روضات الجنات كه تاليف آن در سال 1287 به پايان رسيده
( ص 333 چاپ دوم ) در ذيل شرح حال مرحوم سيد صدرالدين عاملي مي نويسد:
توفي ( السيد العاملي ) في الغري في ليله مباركه و هي ليله الجمعه الرابعه
عشر من شهر محرم الحرام هذه السنه التي هي 1264 من هجره سيد الانام كما
ذكرلي بعض من كان في خدمته من ابنائه الكرام. و صلي عليه الشيخ الفقيه الكامل
الاوحدي محمد بن الشيخ الافقه علي ابن صهره الشيخ جعفر النجفي و دفن في
بعض حجرات الصحن المقدس ممايلي راس الامام عليه السلام تجاه قبله الحضره
المقدسه روحي لمشرفها الفداء.
ثم لما توفي مولانا الفاضل المروج المجتهد بالنص الصحيح الصريح
الحاج ميرزا مسيح المتوطن بطهران الري ثم بالقسم المباركه في عين هذه السنه
و اياما بعد وفاه سيدنا المرحوم المبرور، دفن هو ايضا في تلك الحجره المطهره
كما حكي لنا ايضا ولده الحسيب النسيب.
2 - صاحب تكمله نجوم السماء ( ص 271 ) مي نويسد:
الحاج الميرزا مسيح الطهراني. وي از علماء عظام و مجتهدين كرام طهران
است و جناب سيد حسن صدر ( مولف تاسيس الشيعه لعلوم الاسلام ) توصيفش
را براي من نموده است.
3 - مرحوم محدث قمي در الفوائد الرضويه ( ص 215 ) مي نويسد:
اين سيد جليل ( سيد صدر الدين عاملي ) داماد شيخ كبير ( كاشف الغطاء )
است و پيوسته در اصفهان ملجا علما و فضلا بوده ودر امر به معروف و نهي از
منكر ساعي بوده و شيخ انصاري از او روايت مي كند ... در آخر عمر به عراق
عرب حركت كرد و در سنه 1264 در نجف اشرف وفات كرد قبر شريفش در
يكي از حجرات صحن مقدس در زاويه غربيه است همان حجره كه متصل است
به باب سلطاني در طرف يمين كسي كه داخل صحن شريف شود.
و در آن حجره جماعتي مدفونند از اكابر علماء اعلام و فقهاء عالي مقام، مانند
مرحوم خلد مقام عالم رباني و زنده جاوداني جناب حاج ملافتحعلي سلطان آبادي،
و مرحوم مغفور حاج ميرزا مسيع طهراني قمي، كه در همان سال وفات سيد
وفات كرد ...
4 - مرحوم حاج شيخ آقا بزرگ طهراني در ذريعه ( ج 21 ص 100 )
مي نويسد:
المصباح لطريق الفلاح للشيخ الفقيه الحاج ميرزا مسيح بن محمد سعيد
الرازي الطهراني المتوفي سنه 1263، رساله فارسيه عمليه كبيره، رتبه علي
مقدمه فيما يتعلق با لتقليد و خمسه كتب في الطهاره و الصلاه و الصوم و الزكاه
و الخمس. شرع فيه سنه 1257 كما صرح به في اواسط المقدمه و فرع منه
سنه 1262 كما صرح به في البحث في مستحق الخمس، و طبع بطهران في تلك
السنه المذكوره.
5 - و در ج 1 ص 273 مي نويسد:
الاجتهاد و التقليد للعلامه الحاج ميرزا مسيح بن محمد سعيد الرازي الطهراني
المتوفي 1263 و المدفون في حجره بجنب الباب السلطاني من صحن النجف
الاشرف. ينقل عنه هو في كتابه المصباح لطريق الفلاح.
نسخه اي از رساله اجتهاد در كتابخانه مسجد حاج ملا محمد جعفر طهران
هست ( مسجدي كه اكنون به مسجد آقاي مجتهدي معروف است ) كه در حاشيه
آن، مرحوم حاج ميرزا مسيح نوشته: شرعت فيها في يوم الاثنين اول شهر
ربيع الاول من شهور السنه 1256 في مشهد علي بن موسي الرضا عليه لاتحصي
من السلام (1). {1}
6 - و در ج 15 ص 305 مي نويسد:
رساله في العقود و الايقاعات للمولي مسيح بن محمد سعيد الطهراني المتوفي
1263 تقرب من الف بيت، كتبها في بساتين كربلا فرارا من الطاعون سنه
1247 بعد خروجه عن طهران لوقعه قتل سفير الروس المشهوره.
و النسخه منضمه الي المختصر النافع، رايتها في مكتبه سيدنا الشيرازي
بسامراء.
7 - و در ج 14 ص 23 مي نويسد:
شرح قواعد الاحكام للعلامه الحاج ميرزا مسيح بن محمد سعيد الطهراني
المتوفي سنه 1263 موجود عند حفيده الميرزا عبدالله بن الميرزا آقا بزرگ ابن
الميرزا ابي الحسن ابن الشارح.
8 - و در ج 13 ص 295 مي نويسد:
شرح الروضه البهيه للعلامه الميرزا مسيح بن محمد سعيد الرازي الطهراني
المتوفي سنه 1263 و هو كبير في عده مجلدات، رايت مجلدا منه من اول التجاره
الي اواسط احياء الموات في مكتبه فاضل خان [ بمشهد ] وقفه المولف بنفسه
سنه 1262 ه ق.
9 - مرحوم معلم حبيب آبادي در كتاب مكارم الاثار ( ج 5 ص 1700 )
مي نويسد:
حاج ميرزا مسيح تهراني ره، وي فرزند محمد سعيد رازي و از معاريف
علماء تهران بوده و كتابي در اجتهاد و تقليد تاليف نموده، و چون در دوشنبه دوم
شعبان سنه 1244 به حكم وي مردم تهران بر قونسول دولت روس شوريده و او
را كشتند در اثر آن حاج ميرزا مسيح از تهران تبعيد شد و در شب دوشنبه نهم
صفر سنه 1245 از آنجا به عتبات رفت و بعد از آن در قم توطن نمود و آخر در
اين سال ( 1263 ) چند روزي پس از وفات آقا سيد صدرالدين وفات كرد و هم
در حجره او در نجف دفن شد ...
در جلد قاجاريه ناسخ ص 405 و كتاب منتظم ناصري وفات وي را در
اين سال ( 1263 ) بدون تعيين ماه و روز نوشته اند.
و در جنه النعيم ( روح و ريحان ) ص 527 عنواني براي او آورده و در
آن فرمايد:
كه وي نزد ميرزاي قمي درس خوانده و در طهران رياستي مهم بهم رسانيد
و شرحي بر قواعد علامه تاليف كرد و چهل ستون مسجد جامع طهران را بناء
نمود. انتهي ...
10 - مرحوم خانبابا مشار در كتاب مولفين كتب چاپي ( ج 6 ص 191 )
به نقل از كتاب روح و ريحان مي نويسد:
حاج ميرزا مسيح بن محمد سعيد طهراني قمي متوفاي 1263 ق عالم عامل
مروج شريعت بيضاء شيخ العلماء و رئيس الفقهاء مراتب فقه و اصول را نزد
ميرزاي قمي تكميل و به موطن اصلي مراجعت نموده و در مقام ترويج بر آمد.
شرح مفيد جامعي بر قواعد علامه نوشته، و مسجد چهل ستون مسجد جامع
طهران از بناهاي او است عمر او شصت سال افزون شد و عاقبت به اشاره رجال
دولت از طهران به قم رهسپار و رحل اقامت افكند پس به عزم زيارت عنبات
حركت نمود و در نجف رحلت نمود و در حجره اي از حجرات صحن مدفون
گرديد.
كتاب المصباح او به زبان عربي در طهران سال 1262 ق چاپ سنگي شده
است.
11 - در فهرست نسخه هاي خطي آستان قدس رضوي ج 6 ج ص 73
آمده:
القواعد الاصوليه، عربي، مولف: حاج ميرزا مسيح بن محمد سعيد تهراني
قمي، متوفاي به سن فزون از شصت، در اوائل سال 1263 ه ق، مدفون در
نجف حجره متصل به درب سلطاني روضه مطهره علوي، از شاگردان صاحب
قوانين بوده برخي از مباحث را در حال حيات او تاليف نموده و از ذكر جمله اي
در مبحث موضوع علم اصول گمان برده مي شود كه نزد صاحب حاشيه بر معالم
( هدايه المسترشدين ) نيز تلمذ كرده است.
اين كتاب از مولفات متوسط اين فن است كه بتدريج آن را تدوين نموده
مطالب آنرا با عنوان " اصل " و گاهي با عنوان " قاعده " بيان داشته، سپس مطالب
پراكنده را در سن پنجاه و پنج سالگي مرتب نموده و حواشي بر آن افزوده.
اين نسخه در عصر مولف نوشته شده و مولف به خط خود ديباچه اي در حاشيه
برگ اول نسخه نگاشته، فهرست مطالب و هم برخي حواشي به خط او است.
آغاز كتاب اينست: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذا ما كنزته من
المسائل الاصوليه محررا في صفحات و اوراق متشتته في عنفوان شبابي ...
12 - بلاغي در تاريخ طهران ج 1 ص 32 مي نويسد:
مسجد جامع عتيق طهران بنائي است قديم و از قرائن چنين معلوم مي شود
كه در عهد شاه عباس ثاني و در سال 1072 به اهتمام رضي الدين نامي ساخته شده
و در سال 1252 مرحوم شيخ رضا مسجد را مرمت نموده كه تاريخ اين تعمير در
ايوان در آخر كتيبه كه از گچ درآورده اند مسطور است ... خلاصه پس از چندي
مرحوم حاج ميرزا مسيح در طرف مشرق، چهل ستوني كه داراي سي و شش
ستون است با ايواني بنا نموده ...
13 - حضرت حجه الاسلام والمسلمين حاج شيخ حسن سعيد مولف كتابهاي
متعدد و موسس كتابخانه چهل ستون و نواده مرحوم حاج ميرزا مسيح در شرح
حال جد خود مينويسد.
ولد علي اصح الروايات في سنه 1193 و توفي في سنه 1263 و دفن في
صحن الشريف بالنجف الاشرف في الحجره الغربيه عند باب المشراق.
و قد ادرك بحث الاستاذ الميرزا القمي المتوفي سنه 1231 بقم.
و اقام مده في المشهد المقدس و استفاد منه جمع من العلماء و المدرسين كما
ذكر المدرس (1) {2} في ترجمه شيخ الاسلام المتوفي سنه 1290.
و الف كتبا قيمه في الفقه و الاصول.
منها كشف النقاب في شرح اللمعه الدمشقيه.
و منها شرح قواعد العلامه الحلي.
و منها شرح المختصر النافع للمحقق الحلي.
و منها القواعد الاصوليه.
و مثها كتاب آخر في الفقه.
و منها مجموعه مسائل متفرقه.
14 - داستان تبعيد شدن مرحوم حاج ميرزا مسيح از طهران و انگيزه آن در
بسياري از كتابهاي تاريخ عصر قاجار آمده است و مطالعه دقيق و منصفانه اين برگ
از تاريخ ايران دو مطلب را ثابت مي كند.
اول: مرحوم حاج ميرزا مسيح كه روحاني بزرگ طهران بود تاب تحمل
ذليل شدن مسلمانان در برابر اجانب را نداشته و از اينرو در برابر آنان قيام و اقدام
كرده است و اين همان سيره انبيا و ائمه است كه روحانيان عزيز شيعه همواره از
آن پيروي كرده اند.
دوم: شاه قاجار به خاطر بي ديني و بي عرضگي حاضر شده است براي
رضايت خاطر دولت بيگانه ( روسيه ) عالمي بزرگ چون حاج ميرزا مسيح را
به عنوان تنبيه و مجازات ( كه چرا در برابر بيگانه قيام كرده است ) از طهران
به عراق تبعيد نمايد و اين هم همان سيره پليد شاهان و دنيا طلبان است كه هميشه
در تاريخ تكرار شده است و مرحوم حاج ميرزا مسيح هم به خاطر جلوگيري
از كشته شدن مردم مسلمان بي گناه اين تبعيد را پذيرفته است.
در پايان اين بخش بايد يادآوري كنم:
اطلاعاتي كه ما پيرامون شرح حال مرحوم حاج ميرزا مسيح داشتيم همين ها
بود كه نقل شد اما برخي از سوالات هست كه بايد با تحقيق و پي گيري بيشتر
پاسخ داده شود:
1 - با اينكه تاريخ وفات ايشان را 1263 يا 1264 نوشته اند از يادداشت هاي
روي برخي از كتابهاي كتابخانه مدرسه مروي به دست مي آيد كه فوت ايشان
پس از 1270 بوده است، مگر اين يادداشت ها را توجيه كنيم.
2 - اينكه نوشته اند ايشان پس از تبعيد تا پايان عمر در عتبات بوده است با
برخي از مطالبي كه قبلا ياد شد هماهنگ نيست ( دقت شود ).
3 - در طول غيبت ايشان از طهران آيا توليت مدرسه مروي باز با ايشان
بوده است يا نه؟
_______
{1}
(1) اين مطلب از ص 280 ج 7 دائره المعارف قرآن تاليف حضرت آقاي سعيد نقل شده است.
{2}
(1) ظاهرا منظور مدرس خياباني نيست.
شرح حال ملا ميرزا محمد اندرماني طهراني(متولي مدرسه): ملا ميرزا محمد اندرماني طهراني
اعتماد السلطنه در الماثر و الاثار ص 153 مي نويسد: ملا ميرزا محمد
اندرماني طهراني از درجه نخستين مجتهدين بود و به بسط يد و نفاذ امر و قبول كلمه
امتيازي بين داشت و از اين جهت مدرسه فخريه ( مروي ) طهران مدت ها به دست
وي بود.
الحق مشاراليه انعم الله برضوانه عليه در ترويج و اغاثه ملهوفين و قضاء
حاجات مسلمانان و فصل خصومات از روي قوانين اسلام و موازين مذهب حق،
به عمر خود كوتاهي نكرد، و غالبا بر كافه علماء دارالخلافه رياست و تقدم
داشت، نور الله مرقده.
و اندرمان قريه اي است از ري.
مولف كتاب اختران فروزان ري و طهران در ص 401 مي نويسد: امامزاده
ابوالحسن در يك كيلومتري جاده قم در قسمت غربي زاويه مقدسه ( حضرت
عبدالعظيم ) واقع و داراي باغ و مزار و گنبدي است كه از دور نمايان است.
و بارگاه اين امامزاده بيرون قلعه اندرمان كه از روستاهاي ري مي باشد
واقع شده است.
از بعضي ثقات شنيدم كه مرحوم علامه ملا محمد اندرماني كه از مفاخر
دانشمندان اسلامي و مشاهير مجتهدين عصر خود بوده، و در تهران رياست تامه
و مرجعيت عامه داشته مي فرموده است: من به اين مقام علمي و عملي و رياست
روحاني نرسيدم مگر به بركت مواظبت زيارت اين بزرگوار و بركات حرم
شريفش ( پايان كلام اختران فروزان ).
در نسخه اي از نسخه هاي خطي شرح اشارات خواجه طوسي كه در كتابخانه
مدرسه مروي موجود است تاريخ وفات اين عالم بزرگ جمعه غره رمضان
1282 يادداشت شده است.
وي آنطور كه از عبارت كتاب اختران فروزان استفاده مي شود در همان
امامزاده ابوالحسن ياد شده مدفون است، رحمه الله عليه.
شرح حال حاج ملاعلي كني (متولي مدرسه): حاج ملاعلي كني
محدث قمي در الفوائد الرضويه ص 298 مي نويسد:
عالم نبيل و معظم جليل شيخ الفقهاء و المجتهدين عالم رباني و زنده جاوداني
حاجي ملاعلي كني تهراني محقق مدقق صاحب تاليفات نافعه فائقه است مانند
كتاب قضاء و شهادات و كتاب توضيح المقال ( هر دو چاپ شده است ) و غيرهما.
جلالت شان و علو مرتبه آن عالي مقام زياده از آن است كه در اين مختصرات
بگنجد، حق تعالي آن عالم عامل و فقيه كامل را به فرط ثروت و طول عمر و نفاذ
امر اختصاص بخشيده بود، اكثر علماء و روساي طهران به تربيت و ترويج او
اعتبار يافتند و به مدارج و مقامات رسيدند.
وجودش مذهب جعفري را قوتي و قوامي بود، و شرع شريف را استظهاري
و استحكامي. ( پايان كلام محدث قمي ).
تولد او در سال 1220 در قريه كن كه آنروز در دو فرسخي تهران بود
واقع شده و از كودكي علاقه به تحصيل علوم ديني داشته، اما در راه تحصيل
او مانعي بوده تا بالاخره با رفع مانع به حوزه نجف اشرف مشرف شده و سالها
در آن آستانه مقدسه به تحصيل پرداخته است.
عمده تلمذ او بر صاحب جواهر بوده و شايد از تاريخ 1262 كه به قصد
زيارت حضرت رضا عليه السلام وصله ارحام به ايران مراجعت نموده در تهران
اقامت كرده باشد.
در سال 1306 در طهران از دنيا رفت و در جوار حضرت عبد العظيم حسني
در مسجد عتيق بين الحرمين مدفون گرديد اعلي الله تعالي مقامه.
شرح حال ميرزا زين العابدين امام جمعه طهران (متولي مدرسه): ميرزا زين العابدين امام جمعه طهران
در ماثر و آثار مي نويسد:
از اجله علماء طهران است و افتخار بزرگ ملت و دولت ايران، فضلي با هر
دارد و رياستي قاهر، و در ورع و تقوي و جلالت شان و علو مقام نيز از طراز اول
محسوب مي گردد.
از سيماي شريف و شمايل مباركش انوار حق گذاري لامع است و آثار
بزرگواري ساطع، به حسن خلق و ملكات محموده و خصال ستوده، قلب مسلم
و ذمي را صيد فرموده و در بنديخانه بندگي قيد نموده است.
چون والد جليلش ميرزا ابو القاسم امام جمعه طابت تربته درگذشت و چنين
خلفي بزرگوار برجا گذاشت مقام امامت جمعه و جماعت و توليت جامع كبير
سلطاني ( مسجد شاه سابق و مسجد امام خميني امروز ) و سائر شئونات و مراتب
حسب الارث و الاستحقاق به اين گزيده افاق انتقال يافت ...
در بسط يد و نفاذ امر و سماع كلمه و قدرت ترويج و حفظ حدود تالي پدر
بزرگوار است و لذا بعد از فوت حاج ملاعلي مجتهد كني قدس سره امور اوقاف
مدرسه فخريه ( مروي ) به مقام رياست عظمي و كياست كبراي وي موكول
افتاد.
در تاريخ تهران بلاغي تولد ايشان دهم ذيحجه 1261 و فوت ايشان شانزدهم
ذي القعده 1321 ضبط شده است و اگر ايشان تا اين تاريخ متولي مدرسه بوده
باشد با متولي بودن ميرزاي آشتياني نمي سازد ( بايد تحقيق شود ).
امام جمعه هاي طهران از زمان فتحعليشاه قاجار عبارتند از:
1 - امير محمد مهدي كه از اصفهان به طهران مهاجرت كرده است و اولين
امام جمعه مسجد سلطاني است.
2 - برادر زاده وي ميرزا سيد ابوالقاسم كه در جنوب تهران قبر او به سر
قبر آقا معروف است.
3 - برادر زاده ديگر وي سيد ميرزا مرتضي ملقب به صدر العلماء.
4 - ميرزا زين العابدين كه متولي مدرسه مروي هم بوده است.
5 - فرزند او ميرزا سيد ابوالقاسم.
6 - فرزند ديگر او سيد محمد، كه در قضيه كشف حجاب در مقابل رضا
خان ايستاد و به همين جهت نزد متدينين و علماي آنروز بسيار محبوبيت پيدا كرد
و در سال 1363 ه ق درگذشت.
اين آقايان از نواده دختري ملامحمد تقي مجلسي و از خاندان مير عبد الواسع
خاتون آبادي هستند.
شرح حال حاج ميرزا حسن آشتياني وفرزندان او (متولي مدرسه): حاج ميرزا حسن آشتياني
مرحوم آيه الله حاج ميرزا حسن بن ميرزا جعفر بن ميرزا محمد آشتياني
طهراني اشهر مشاهير علماي تهران واعلم علماي آن سامان در عصر خودش بوده
است.
صاحب " ذريعه " رحمه الله عليه در شرح حال او مي نويسد: حدود سال
1248 هجري قمري در آشتيان بدنيا آمد و در همانجا خواندن و نوشتن را
آموخت و در سيزده سالگي به بروجرد - كه در آن تاريخ به بركت وجود علامه
مرحوم ملا اسد الله بروجردي ( متوفاي 1271 ) دار العلم و حوزه عليه بود -
هجرت كرد و چهار سال آنجا ماند.
در خلال اين چهار سال ادبيات را فراگرفت و يك سال و نيم از درس علامه
مرحوم سيد شفيع جاپلقي ( متوفاي 1280 ) استفاده كرد آنگاه به نجف اشرف
هجرت كرد و تا چندي از اساتيد آن حوزه مقدسه بهره برده و بالاخره ساليان
متمادي از محضر شيخ بزرگوار مرحوم شيخ مرتضي انصاري استفاده كرد تا
آنجا كه از بزرگان تلاميذ او به شمار مي آمد و درس استاد را براي ديگران تقرير
مي كرد و تقريرات استاد را مي نوشت.
در سال 1281 شيخ از دنيا رفت و مرحوم آشتياني در سال 1282 به طهران
رفت.
صاحب " الماثر و الاثار " مي نويسد: ميرزا محمد حسن آشتياني سلمه الله
در تاريخ جمع اين تاليف ( 1306 - 1307 ) از روساي بزرگ دارالخلافه
( تهران ) است تحصيل و تكميل وي در خدمت استاد الكل شيخ الطائفه حجه الحق
شيخ مرتضي شوشتري انصاري رضوان الله عليه شده، از وقتي اين بزرگوار
به طهران آمده است تكميل اصول الفقه را بر سبك جديد وسيله اي عظمي پديد
شده بعد از مرحوم حاج ملاهادي ( متوفاي 1295 ومدرس مدرسه حاج محمد
حسينخان مروزي فخر الدوله ) عمده تلمذ طلاب و مستعدين در دارالخلافه بر اين
دانشور يگانه است و سالها مي گذرد كه زحمات حكومات شرعيه كليه بر عهده
وي قرار گرفته ادام الله ايام افاضاته.
ميرزا محمدخان قزويني مي نويسد: حاج ميرزا حسن آشتياني از اعاظم
علماي طهران و متخصص در تبحر و احاطه فوق العاده به علم اصول فقه كه در اين
قرن اخير بعد از مرحوم شيخ مرتضي انصاري اعلي الله مقامه هيچيك از علماي
شيعه در اين فن به پاي او نمي رسيدند مطلقا و اصلا، و حاشيه بسيار مبسوط
و مفصل او بر فرائد الاصول مرحوم شيخ مرتضي انصاري مزبور در طهران در
در سنه ( 1315 ) بطبع رسيده است و نگارنده اين سطور در مجلس درس آن
مرحوم كه همين فرائد الاصول را تدريس مي فرمود در دو سه سال اواخر عمر
آن مرحوم در طهران حاضر مي شدم، نام او به واسطه مساله تنباكو و مقاومتي كه او
با ناصر الدين شاه در خصوص ابطال آن انحصار نمود بسيار مشهور شد.
صاحب كتاب جغرافياي تاريخي تفرش و آشتيان مي نويسد:
حاج ميرزا حسن آشتياني در قضيه دادن امتياز انحصار توتون و تنباكو
( رژي ) از طرف دولت وقت به شركت انگليسي مقاومت كرد ناصرالدين شاه
او را به تبعيد تهديد نمود اما او منتظر نماند و خود خواست كه از تهران بيرون
رود مردم باخبر شدند و جلو رفتن او را گرفتند.
سه نفر از علما در الغاء امتياز رژي خيلي موثر بودند:
1 - مرحوم حاج ميرزا حسن شيرازي متوفاي 1312
2 - مرحوم حاج ميرزا جواد آقا مجتهد تبريزي متوفاي 1313
3 - مرحوم حاج ميرزا حسن آشتياني متوفاي 1319
حاج ميرزا حسن آشتياني در تهران در يكي از كوچه هاي گلوبندك ساكن
بود در واقع بايد گفت بزرگترين نهضت ( مذهبي ) سياسي ايران بر ضد استعمار
خارجي با واقعه ( رژي ) از خانه همين ميرزاي آشتياني آغاز گرديد و از همين
خانه بود كه مرحوم آشتياني حكم ميرزاي شيرازي را در تحريم تنباكو ابلاغ
كرد و فعاليت هاي او سرانجام به پيروزي ( مسلمانان ) و مليون و شكست شركت
خارجي و دولت وقت انجاميد انتهي.
تاليفات چاپ شده او عبارت است از:
1 - حاشيه بر رسائل شيخ انصاري به نام " بحر الفوائد " اين حاشيه را در
نجف نوشته بود هنگامي كه به طهران آمد آنرا تهذيب و تنقيح و سپس چاپ
و منتشر ساخت.
صاحب ذريعه مي گويد: حدود چهل حاشيه بر رسائل شيخ نگاشته شده
و اين حاشيه از همه آنها پرمايه تر و سودمندتر ميباشد.
ساير تاليفات چاپ شده او از اين قرار است:
1 - رساله في الاجزاء.
2 - رساله في حكم اواني الذهب و الفضه.
3 - رساله في قاعده نفي العسر و الحرج.
4 - رساله في حكم اللباس المشكوك ( ازاحه الشكوك في حكم اللباس
المشكوك ).
5 - رساله في الجمع بين قصد القرآن و الدعاء.
6 - رساله في نكاح المريض.
7 - رساله في انه اذا سلمت جماعه يكتفي بجواب واحد بصيغه الجمع
ام لا.
اين رساله ها در زمان خود آن مرحوم چاپ شده است.
8 - كتاب القضاء.
اين كتاب در سال 1327 هجري شمسي چاپ شده است.
و آن مرحوم تاليفات ديگري هم دارد كه به چاپ نرسيده است.
آن مرحوم از سال 1282 كه به تهران آمد تا سال 1319 كه وفات كرد
با بزرگي و بزرگواري و احترام كامل در ميان همه اقشار مشغول تدريس و تاليف
و انجام وظايف بود و داستان تنباكو باعث شد كه در نظر دولتي ها هم عظمت
ويژه اي پيدا كرد.
در سال 1311 به حج خانه خدا مشرف شد در مراجعت به زيارت عتبات
عاليات رفت هنگامي كه به زيارت سامراء مشرف مي شد مرحوم ميرزاي شيرازي
دستور داد علماي حوزه علميه سامراء باستقبال او رفتند و در سامراء مهمان مرحوم
ميرزا بود و آن مرحوم از اين ميهمان جليل القدر بسيار تجليل بعمل آورد زيرا
تجليل او در آن شرايط كه هنوز ناصرالدين شاه هم زنده بود از دو جهت لازم
بود يكي بخاطر جلالت قدر خودش و ديگر بخاطر تقويت اسلام و روحانيت.
و در چند سال آخر عمر كليه اوقافي را كه توليت آنها با اعلم علماي تهران
بود از قبيل موقوفات مدرسه مروي و غيره متولي و متصدي شد.
مرحوم ميرزا چهار پسر و يك دختر داشت: مرحوم حاج شيخ مرتضي،
حاج ميرزا مصطفي، حاج ميرزا هاشم، حاج ميرزا احمد و آقازاده خانم كه
نامش فاطمه بود.
در سال 1319 در تهران وفات كرد و جنازه اش به نجف اشرف منتقل
و در مقبره مرحوم حاج شيخ جعفر شوشتري به خاك سپرده شد رحمه الله عليه
و رضوانه.
حاج شيخ مرتضي آشتياني. اولين فرزند ميرزاي آشتياني
او يك شب پس از فوت مرحوم شيخ انصاري به دنيا آمد و از اينرو او را
به احترام آن فقيه بزرگ شيخ مرتضي ناميدند(1). {1}
محمد خان قزويني مي نويسد: حاج شيخ مرتضي آشتياني پسر ارشد مرحوم
حاج ميرزا حسن آشتياني كه مدتها بود در مشهد اقامت داشت و از علماي بانفوذ
ايران بود در سال 1365 قمري در مشهد در سن 85 سالگي وفات يافت.
آقاي غفوري(2) {2} مي نويسد: حاج شيخ مرتضي آشتياني در عصر خود از بزرگترين
فقهاء و مجتهدين زمان بشمار مي آمد و هنوز هم عده اي از شاگردان آن مرحوم
از بزرگان مدرسين حوزه هاي علميه هستند.
آن مرحوم در قضيه بانك روس و حوادثي كه منتهي به لغو امتياز آن شد
نقش بسزائي داشت.
در سال 1340 به مشهد مشرف شد و در آنجا به تدريس و اقامه جماعت
و اصلاح امور مردم پرداخت تا سال 1353 كه پيرو وقايع مشهد به حكم اجبار
به تهران آمد و چند سالي در زاويه حضرت عبدالعظيم عليه السلام مجاور تا سال
1360 كه به عتبات عاليات مشرف و دو سال در كربلا به تدريس مشغول و به
واسطه كسالت مزاج به ايران مراجعت و ثانيا به مشهد مشرف و به وظايف شرعي
خود قيام و بالاخره در سال 1365 قمري به رحمت ايزدي پيوست و در پائين پاي
مبارك حضرت رضا عليه السلام درب حرم مطهر مدفون گرديد.
مرحوم حاج شيخ مرتضي آشتياني فرزنداني داشت به اين شرح:
1 - حاج ميرزا محمود آشتياني صاحب تاليفات در فقه و اصول.
2 - مرحوم حاج ميرزا ابراهيم كه زندگي وي سراسر مصروف خدمت به
مردم بود.
3 - مرحوم آقا ميرزا اسماعيل متخلص به شعله داراي تاليفات چاپ شده
زير: ديوان اشعار، كتاب مناظر و مرايا، نماز در اسلام، سفرنامه اروپا و كتاب
ادعيه قرآن، در اين كتاب اخير قسمتي از عده الداعي ابن فهد حلي نيز ترجمه
شده است و توسط كتابفروشي علميه اسلاميه بچاپ رسيده است.
اين مرحوم نقاش زبردستي بود كه آثار فراواني از او در مجلس شوراي
ملي سابق نگاهداري مي شود.
حاج ميرزا احمد آشتياني
چهارمين پسر حاج ميرزا حسن آشتياني مرحوم آيه الله حاج ميرزا احمد
است كه كوچكترين فرزند ميرزاي آشتياني بوده و هنگام وفات پدر حدود بيست
سال داشته است.
آقاي سيد جلال الدين آشتياني در شرح حال ايشان مي نويسد: استاد، ميرزا
احمد آشتياني به سال 1300 هجري قمري در تهران ديده به جهان گشودند و پس
از فراگرفتن ادبيات فارسي و عربي، در خدمت پدر بزرگوارشان به خواندن
سطوح فقه و اصول پرداختند و پس از فوت والد مرحومشان در نزد اعلام ديگري
مانند مرحوم آقا ميرزا هاشم رشتي، مرحوم آقا ميرزا حسن كرمانشاهي، مرحوم
آقا شيخ محمدرضا نوري و مرحوم آقاسيد محمد يزدي علوم عقليه و نقليه را به
كمال فراگرفتند آنگاه در مدرسه سپهسالار قديم و سپس در مدرسه سپهسالار جديد
مشغول تدريس علوم معقول و منقول گرديدند و ضمنا اوقات فراغت از تدريس
علوم مجمعي به عنوان تدريس اصول عقايد براي عموم طبقات علاقمند تشكيل
مي دادند و با بياناتي ساده به ارشاد و هدايت همگان مي پرداختند.
بسال 1340 هجري قمري، به منظور تكميل علوم نقليه و درك فيض محاضر
اساتيد نجف اشرف، رهسپار عراق گرديدند ودر حدود ده سال در آن ناحيت
اقامت گزيده و به افاده و استفاده علمي مشغول بودند، به ويژه با مرحوم آيه الله
آقا ميرزا محمد حسين نائيني غروي مانوس گشته و از محضرشان بهره مي برده اند.
استاد در سال 1350 هجري قمري به ايران مراجعت فرمودند و در تهران
مستقر شدند و از آن هنگام تاكنون ( سال 1385 هجري قمري ) اغلب اوقات
معظم له صرف تاليف و تدريس كتب و رسالات علمي و رسيدگي به امور اهل فضل
و ضعفا و مومنين مي گردد ...
حضرت استاد از پنج نفر از بزرگان علما و مراجع عاليقدر يعني:
1 - آيه الله نائيني ( ميرزا حسين )
2 - آيه الله حائري يزدي " شيخ عبدالكريم )
3 - آيه الله آقاشيخ ضياء الدين عراقي
4 - آيه الله اصفهاني ( سيد ابوالحسن )
5 - آيه الله بروجردي ( حاج آقا حسين )
رضوان الله عليهم اجمعين اجازه در نقل احاديث و روايات و گواهي وصول
به درجه اجتهاد گرفتند.
آقاي رازي در شرح حال ايشان مي نويسد: در سال 1300 در تهران متولد
و بعد از پايان مقدمات و ادبيات ... خدمت والد ماجدش اشتغال يافته و درس
خصوصي اصول فقه تحت عنوان " معالم " گذارده و قواعد اصوليه را از بيانات
شافيه و كافيه آن بزرگوار آموخته تا در سال 1319 ق كه والدش وفات نموده
در نزد اعلام تهران به تحصيل منقول و معقول پرداخته تا به سن سي سالگي از
جميع سطوح عاليه فراغت يافته و به تدريس در بسياري از علوم و فنون و تاليف
مشغول گرديد و جمع زيادي از افاضل تهران به درسش حاضر شده و تعليقات
بسياري بر كتابهاي درسي نوشته و در مجلس بحث اصول عقايد ايشان بسياري از
طبقات مختلف مردم شركت نموده تا سال 1340 كه به نجف اشرف مشرف
و اشتغال به تدريس معقول و منقول نموده و حدود ده سال از محضر مرحوم آيه
الله العظمي ميرزا محمد حسين نائيني و ساير مدرسين بزرگ استفاده نموده آنگاه
به تهران مراجعت و مشغول تدريس و تاليف در فنون بسياري از تفسير و حديث
وفقه و اصول و حكمت و اخلاق گرديده است ...
نگارنده اين سطور گويد: مرحوم آقاي آشتياني در ابتداء آمدن مرحوم
حاج شيخ عبدالكريم حائري به قم و تاسيس حوزه علميه، مدت كوتاهي هم به
قم آمده اند ودر درس آقاي حائري شركت مي كردند ولي اقامت در قم ظاهرا
خيلي كوتاه بوده و در همان سالها به نجف مشرف شده اند.
آيت الله آقاي حاج ميرزا محمد باقر آشتياني در مقدمه رساله تفسير آيه
قل الروح ( كه در مجموعه چهارده رساله چاپ شده است ) نوشته اند مرحوم آقاي والد
قدس الله نفسه الزكيه الراضيه المرضيه پيوسته به قرآن كريم و عترت عشق مي ورزيد
و ابراز علاقه مي فرمود تا حدي كه در اعيادهم دستور مي دادند يك نفر از رجال
سخن، ذكر مناقب و مصائب اهلبيت نبوت و مثالب اعداء آنها را بنمايد و گاهي
بنفس نفيس خود چند روايت تلاوت و به بيان مختصر نافعي حضار را مستفيض
مي فرمودند و در زماني كه حال حضور در مسجد براي اقامه جماعت داشتند
بين دو نماز يا بعد از فراغ از نماز به حاج عبد قاري ضرير كه به وجه معجزه
آسائي بوسيله توسل بمقام مقدس صديقه كبري حضرت فاطمه زهراء سلام الله
عليها حافظ قرآن شده بود مي فرمودند چند آيه از قرآن تلاوت نمايد.
و همواره به ما توصيه مي كردند از قرائت قرآن همه روزه ولو چند آيه غفلت
ننماييد كه موجب سعادت دنيا و نجات آخرت است.
و در جلسات شبانه كه براي برادران ديني و ايماني داشتند هفته اي يك شب
اختصاص به تفسير داشت و در خلال اين اوقات تفسير چند سوره را مرقوم و لكن
چون اوراقش غير منظم است تاكنون موفق به طبعش نشديم ...
و نيز آقاي حاج ميرزا باقر مي فرمايند: از مرحوم مبرور پدرم طلب ثراه
جويا شدم كه آيا در مدت عمر خويش بشرف لقاء ولي عصر امام زمان عليه
افضل الصلوه والسلام رسيده اند يا خير. پس از تامل و شايد تبسمي فرمودند
" گاهي آثاري مشاهده نمودم كه غير از آن وجود مقدس شايسته آن نبود " در
آن لحظه نه من اصرار بر ذكر مواردش نمودم و نه ايشان بياني فرمودند و لكن
در مواقعي قضايائي اتفاق افتاد كه به گمان اينجانب مورد انطباق بود:
1 - دستور به مداومت دعاي مشروط به طهارت به جهت حفظ از مرض وبا
در سنه 1321 ه ق ( معروف به سال وبائي ) كه ابتدا به ايشان نام دعا القاء
مي شود بعد دسترسي بان دعا به نحو غيرمنتظره ( بوسيله شخصي بعد از اداي
نماز و در مسجد به ايشان ) و مداومت بر آن و حفظ كليه افراد خانواده و كساني
كه مداومت به خواندن آن كردند از ابتلاء به آن مرض و مبتلا شدن دو نفر از
اعضاي خانواده و شفاي آنها.
2 - در اثر توسل به ائمه اطهار در نجف اشرف و به امام زمان بجهت
وسعت رزق و اداء ديون در مسجد هندي پس از فراغ از بحث مرحوم ميرزاي
نائيني قدس سره الشريف پيرمرد ناشناسي بدون سئوال و اظهار حال نزد ايشان
مي آيد و مي گويد ما در موقع شدت و ابتلاء اين آيه را در شب نيمه شعبان ( تولد
حضرت قائم عليه السلام ) مي نويسيم و در محل هايي كه پول به جهت مخارج
مي گذاريم نگهداري مي كنيم خداوند متعال وسعت مي دهد و متن دعا را به ايشان
مي دهد و ميرود بر همين دستور اولين مرتبه شب نيمه شعبان در كربلاي معلي
دستورالعمل را انجام و از آن پس من حيث لايحتسب وسعت و بركت مرحمت
شد.
3 - در مورد نامگذاري جزوه دعاي " هديه احمديه " كه فرمودند " در فكر
تسميه آن بودم سيدي ناشناس وارد منزل شد پس از آنكه جوياي حال شدند بمن
فرمودند شنيدم كه كتاب دعائي مرقوم داشته ايد گرفتند و ملاحظه كردند و فرمودند
نام كتاب دعائي كه تدوين كرده ايد " هديه احمديه " بگذاريد پس از خروج آن
سيد از اطاق با توجه به اينكه كسي از نوشتن آن كتاب اطلاعي نداشت بدنبال
ايشان فرستادم كه جويا شوم از كجا مستحضر شده اند كه من تاليفي در اين باره
نموده ام هر چند گشتند كسي را نيافتند از مستخدمين منزل سئوال نمودم كه اين
آقا كجا رفتند گفتند ما كسي را نديديم نه ورودا و نه خروجا.
تاليفات ايشان:
1 - حاشيه مكاسب شيخ انصاري، فقه، عربي.
2 - حاشيه رسائل شيخ انصاري، اصول فقه، عربي.
3 - حاشيه كفايه آخوند خراساني، اصول فقه، عربي.
4 - حاشيه شرح لمعه شهيد ثاني، فقه، عربي.
5 - حاشيه شرايع محقق حلي، فقه، عربي.
6 - حاشيه طهارت شيخ انصاري، فقه، عربي.
7 - حاشيه قواعد علامه حلي، فقه، عربي.
8 - حاشيه تبصره علامه حلي، فقه، عربي.
9 - حاشيه شرح تجريد علامه حلي، كلام، عربي.
10 - حاشيه شرح تجريد قوشچي، كلام، عربي.
11 - حاشيه شرح اشارات، حكمت، عربي.
12 - حاشيه شواهد الربوبيه ملاصدرا، حكمت، عربي.
13 - حاشيه طبيعيات شفاء، عربي.
14 - حاشيه شرح فصوص، عرفان، عربي.
15 - حاشيه تمهيد القواعد تركه اي، عرفان، عربي.
16 - حاشيه كليات قانون بوعلي، عربي.
17 - حاشيه خلاصه الحساب شيخ بهائي، رياضيات، عربي.
18 - حاشيه تشريح الافلاك شيخ بهائي، هيئت، عربي.
19 - حاشيه مقامات حريري، ادبيات، عربي.
20 - حاشيه مطول تفتازاني، علوم بلاغت، عربي.
21 - حاشيه شرح نظام، صرف، عربي.
22 - حاشيه سيوطي، نحو، عربي.
23 - حاشيه شرح مطالع، منطق، عربي.
24 - حاشيه شرح رضي، نحو، عربي.
25 - حاشيه تصريح، نحو، عربي.
26 - حاشيه شرح جامي، نحو، عربي.
27 - حاشيه فارسي هيئت، فارسي ظاهرا.
28 - حاشيه مصباح الانس، عرفان، عربي.
29 - حاشيه بر فيزيولوژي، ظاهرا فارسي است.
30 - حاشيه قوانين ميرزاي قمي، اصول فقه، عربي.
31 - حاشيه منظومه سبزواري، منطق و حكمت، عربي.
32 - حاشيه اسفار ملاصدرا، عربي.
اين حواشي هيچكدام چاپ نشده است، فقط چند سالي است كه جناب
آقاي سيد جلال الدين آشتياني كه از تلامذه آن مرحوم است وعده داده اند كه
حاشيه اسفار ايشان را چاپ كنند كه گويا هنوز اين وعده عملي نشده است.
33 - كتاب الصلوه، تقريرات درس مرحوم آقاي نائيني، عربي.
34 - كتاب المتاجر، تقريرات درس مرحوم آقاي نائيني، عربي.
35 - تقريرات اصول فقه، يك دوره درس مرحوم آقاي نائيني، عربي.
اين سه كتاب هم بچاپ نرسيده است.
و اما تاليفات چاپ شده ايشان
36 - نامه رهبران يكدوره اصول عقايد به زبان فارسي است، سه بار چاپ
شده است.
37 - لوامع الحقائق يكدوره اصول عقايد بزبان عربي است يك بار در
ايران و بار دوم در لبنان چاپ شده است.
38 - طرائف الحكم در دو مجلد، عربي و فارسي، مجموعه اي است از
روايات منتخبه اي كه براي جلسات هفتگي خود يادداشت و در آن جلسات براي
مردم مي خواندند. گويا مكرر چاپ شده است.
39 - مقالات احمديه در اخلاق فارسي. دو بار چاپ شده است.
40 - تذكره الغافلين، يكدوره اصول عقايد فارسي است كه حدود هشتاد
سال پيش بدون نام مولف چاپ سنگي شده و لازم است به سبك روز تجديد
چاپ شود.
41 - رساله پرسشنامه، فارسي.
42 - رساله آداب دعا، فارسي.
43 - رساله اخلاق و توحيد، فارسي.
44 - رساله ميزان القرائه در تجويد فارسي.
45 - رساله در توحيد و معاد، فارسي.
46 - رساله عيديه، فارسي.
47 - رساله دلائل التوحيد، فارسي.
48 - رساله بيان نافع در تفسير آيه ...، فارسي.
49 - رساله يادآور در توحيد، فارسي.
50 - رساله در تفسير آيه قل الروح ...، فارسي.
51 - رساله سرمايه سعادت، فارسي، اين رساله به دستور مرحوم آيه الله
حكيم به عربي ترجمه و در عراق بنام اساس السعاده چاپ شده است.
52 - رساله كلمه طيبه، فارسي.
53 - رساله قول ثابت، فارسي.
54 - رساله هديه احمديه، فارسي.
از شماره 41 تا 54 به نام چهارده رساله توسط اينجانب تصحيح و چاپ
شده است وقبلا جدا جدا برخي يك بار و برخي دو بار و بيشتر چاپ شده بود.
55 - رساله في الولايه: در بيان حقيقت ولايت حقه الهيه، عربي. يك بار
چاپ گراوري شده است.
56 - تبيان المسالك، در بيان مسالك مختلفه در مساله وحدت وجود،
عربي، يك بار چاپ سنگي شده است.
57 - قصد السبيل، در ابطال جبر و تفويض و اثبات امر بين الامرين، عربي،
يك بار چاپ سنگي شده است.
58 - الهديه الاحمديه در علم باري، عربي، يك بار چاپ سنگي شده است.
59 - الاحاديث، صد و بيست حديث است كه در حاشيه چاپ اول رساله
قول ثابت با ترجمه چاپ شده است. از شماره 55 تا 59 به نام صد و بيست حديث
و چهار رساله عرفاني نيز توسط اينجانب تصحيح و چاپ شده است.
60 - رساله در فرق بين اسم جنس و علم جنس اين رساله به قطع جيبي
كوچك چاپ سنگي شده است و نسخه آن در كتابخانه مدرسه مروي تهران
موجود است.
61 - رساله در فضائل السادات، اين رساله را آقاي رازي در گنجينه دانشمندان
جزو تاليفات چاپ شده ايشان نام برده است ولي اين بنده هنوز نسخه آن را پيدا
نكرده است.
62 - تفسير چند سوره از قرآن را نيز مرقوم فرموده اند كه نياز به تنظيم
و ترتيب دارد.
و شايد تاليفات ديگري هم داشته باشند كه ما از آن اطلاع پيدا نكرده
باشيم.
مرحوم آقاي آشتياني شعر هم مي سروده اند و تخلص ايشان " واله " بوده است
از اشعار ايشان قصيده اي است در ميلاد رسول اكرم صلي الله عليه و آله و قصيده
ديگر در ميلاد امام زمان عليه السلام.
لازم است همه اشعاري كه از ايشان به يادگار مانده است جمع آوري
و چاپ گرديد.
و نيز آن مرحوم در حسن خط نمونه بوده اند و در اين زمينه نيز آثاري درخشان
از ايشان به يادگار مانده است.
و بالاخره روز سه شنبه سوم تير ماه 1354 هجري شمسي مطابق با چهاردهم
جمادي الثانيه 1395 هجري قمري اين عالم پرهيزكار و عارف پروردگار در سن
نود و پنج سالگي پس از حدود هشتاد سال تعليم و تربيت انسانها و خدمت به اسلام
و مسلمين چشم از جهان فروبست و روز بعد در حالي كه مردم اشك ميريختند
جنازه او را تشييع، و در مقبره خانوادگي ايشان در صحن حضرت عبدالعظيم
به خاك سپرده شد و از طرف تمام طبقات به بهترين وجه به ساحت قدس ايشان
اداء احترام گرديد. رحمه الله عليه رحمه واسعه.
فرزندان ايشان
مرحوم آقاي حاج ميرزا احمد آشتياني دو پسر و چهار دختر داشتند فرزند
ارشد ايشان آيه الله حاج محمد باقر آشتياني كه شرح حال ايشان خواهد آمد
و پسر دوم ايشان آقاي ميرزا محمدصادق آشتياني است كه يكي از روحانيان
خيرخواه و خير انديش است.
حاج ميرزا باقر آشتياني
مرحوم حاج ميرزا باقر آشتياني متولد 1323 متوفاي 1404 فرزند مرحوم
ميرزا احمد آشتياني و سالهاي متمادي در زمان حيات پدرش از طرف ايشان
اداره امور مدرسه را بعهده داشت و پس از رحلت پدر بزرگوارش در سال 1395
متولي رسمي مدرسه مروي بود.
ايشان پس از فراغت از سطوح اوليه در سال 1340 به حوزه علميه نجف
مشرف، و سالها از محضر آيات الله مشكيني صاحب حاشيه كفايه و آقا ضياء
الدين عراقي و آقا سيد ابوالحسن اصفهاني و ميرزاي نائيني استفاده نمود و پس از
مراجعت به تهران در مدرسه مروي به تدريس فقه و اصول و معقول پرداخت
و اين تدريس تا اواخر عمر بابر كتشان ادامه داشت.
مرحوم حاج ميرزا محمد باقر آشتياني از افاضل خاندان آشتياني و از طراز
اول علماي تهران بود ايشان چه در زمان والد ماجدشان و چه بعد از وفات ايشان
در بين علماي تهران از احترام خاصي برخوردار بود و همه با عظمت از او ياد
مي كردند.
تاليفات ايشان
از اين مرد علم و تقوي آثاري فراواني در فقه و اصول و فلسفه به جاي مانده
است:
1 - رساله در نجاسات و احكام آنها.
2 - رساله در احكام و اقسام آبها.
3 - رساله در لباس مشكوك.
4 - رساله در احكام مساجد.
5 - رساله در جواب تحيت.
6 - رساله در قضاء فوائت ظ.
7 - رساله صلاه جمعه.
8 - كتاب الصوم.
9 - رساله زكاه فطره.
10 - كتاب القضاء.
11 - كتاب النكاح.
12 - رساله در كفو.
13 - كتاب الطلاق.
14 - رساله اي در خلع و مبارات.
15 - رساله اي در احياء موات.
16 - رساله اي در ارث.
17 - رساله در ارث الزوجه.
18 - رساله اي در حيوه.
19 - تعليقات بر شرح لمعه.
20 - تعليقات بر حج جواهر الكلام.
21 - تعليقات بر متاجر شيخ انصاري.
22 - تعليقات بر خمس و زكاه حاج آقا رضا همداني.
23 - تعليقات بر صلاه همداني.
24 - رسالهاي در تصوير ماليكيت بعض عناوين كليه.
25 - رساله اي در شروط.
26 - رساله در قاعده من ملك.
27 - رساله در قاعده يد.
28 - رساله در اجتهاد و تقليد.
29 - تعليقات بر قوانين.
30 - تعليقات بر فرائد شيخ انصاري.
31 - شرح مبسوطي بر كفايه الاصول.
32 - رساله در مسالك وحدت وجود.
33 - رساله در جبر و تفويض وامر بين امرين.
از اين تاليفات كه در گنجينه دانشمندان ياد شده فقط شماره 15 و 16 چاپ
شده است.
و سرانجام پس از يك عمر خدمت در تاريخ 11 ذيحجه 1404 از اين جهان
فاني رخت بربست و پس از تشييع و احترام فراواني كه از سوي همه طبقات به
عمل آمد در كنار مرقد حضرت عبد العظيم در مقبره خانوادگي خود به خاك
سپرده شد.
در اينجا مناسب است پيام حضرت امام خميني رضوان الله تعالي عليه را به
عنوان ختامه مسك نقل كنيم:
بسم الله الرحمن الرحيم - انالله و انااليه راجعون، خبر تاسف و تاثر آور
رحلت عالم متقي مهذب، وفقيه ارزشمند و متعهد، حضرت حجه الاسلام والمسلمين
مرحوم آقاي حاج ميرزا محمد باقر آشتياني رحمه الله عليه موجب نگراني
و تالم شد، اينجانب ايشان را از جواني مي شناختم و آنچه از ايشان دريافتم تقوا
و صفاي باطن و اخلاق كريمانه و اشتغال به علم و عمل بود.
خاندان محترم ايشان از اساطين فقاهت و چهره هاي بارز بين علماء و فقها
بودند، و خدمت ها به علم و حوزه هاي علميه نمودند فجزاهم الله عن الاسلام
خيرا.
اينجانب فقدان اين بزرگوار را به حوزه هاي علميه و علماي معظم خصوصا
علماي اعلام تهران دامت بركاتهم و به خاندان و بستگان محترمشان تسليت عرض
و از خداوند تعالي براي ايشان رحمت و غفران، و براي بازماندگانشان صبر
و سلامت و براي علماي اعلام سعادت و صحت، و براي اسلام بزرگ قوت و قدرت،
و براي مجاهدان در راه خدا پايداري و استقامت، و براي شهداي جبهه ها و غير
جبهه ها علو مقام و عظمت، و براي بازماندگانشان شكيبائي و كرامت، و براي
مفقودين و اسراء رجوع به او طانشان با سرفرازي و شهامت خواستارم و اميدوارم
با دعاي خير حضرت بقيه الله ارواحنا لمقدمه الفدا اين كشور اسلامي از شر اجانب
محفوظ باشد.
يازدهم ذيحجه 1404
روح الله الموسوي الخميني
_______
{1}
(1) خاندان آشتياني همگي به ميرزا معروف هستند غير از اين بزرگوار كه از آغاز نام او را شيخ مرتضي گذاشته بودند.
{2}
(2) در جزوه شرح حال حاج ميرزا احمد آشتياني.
شرح حال حاج شيخ محمدرضا مهدوي كني (ازمتوليان مدرسه): در سال 1310 ه ش در روستاي كن كه در آن تاريخ در دو فرسخي تهران
واقع شده بود در يك خانواده مذهبي به دنيا آمد.
پس از گذراندن دوران تحصيل دبستان، در 14 يا 15 سالگي به تشويق
پدرش كه مردي متدين بود تصميم گرفت كه به تحصيل علوم ديني بپردازد.
يكي از حوزه هاي درسي گرم و سازنده آنروز طهران، حوزه مسجد لرزاده
واقع در خيابان خراسان بود كه اداره آن را مرحوم حاج شيخ علي اكبر برهان
رضوان الله تعالي عليه به عهده داشت.
آقاي مهدوي در اين حوزه وارد و چند سالي ادبيات و مقدمات را در آنجا
آموخت و از برنامه هاي اخلاقي و سازنده و نيز از سيره عملي مرحوم برهان استفاده
كرد.
در سال 1328 وارد حوزه علميه قم و بخشي از دروس سطح حوزه را
نزد:
مرحوم آيه الله مجاهدي كه از اساتيد بزرگ و معروف حوزه علميه قم
بود.
و حضرت آيه الله حاج سيد محمد باقر سلطاني بروجردي دامت بركاته.
و حضرت آيه الله حاج شيخ حسينعلي منتظري خواند.
آنگاه چند سال از درس خارج مرحوم آيه الله العظمي حاج آقا حسين
بروجردي و آيه الله العظمي حاج سيد محمدرضا گلپايگاني و آيه الله العظمي حاج
سيد محمد داماد ( محقق ) و بيش از همه مدت 9 سال از محضر امام امت آيه
الله العظمي خميني استفاده كرد.
در فلسفه نيز از محضر مرحوم آيه الله العظمي رفيعي قزويني و آيه الله العظمي
علامه طباطبائي استفاده نمود.
حدود سال 1340 پس از رحلت آيه الله العظمي بروجردي به طهران آمد
و در مسجد جليلي تهران به انجام وظيفه پرداخت و روزها در مدرسه مروي تدريس
مي كرد.
از آغاز نهضت امام خميني تا سال پيروزي نهضت، و از آن تاريخ تا امروز
حضرت آقاي مهدوي در خدمت اسلام و تشيع و روحانيت و انقلاب بوده و در
محافل علمي و ديني از احترام خاصي برخوردار بوده و هستند و ايشان از معدود
كساني ميباشد كه همواره مورد لطف هاي خاص حضرت امام خميني رضوان
الله تعالي عليه بوده اند. (1). {1}
متن حكم امام خميني كه ايشان را به توليت مدرسه مروي نصب كرده اند
به اين شرح است.
بسم الله الرحمن الرحيم
خدمت جناب مستطاب حجه الاسلام آقاي حاج شيخ محمدرضا كني دامت
افاضاته.
با حسن تدبير و مديريت و وثاقت و امانت كه در جناب عالي محرز است
مناسب ديدم براي تصدي امور مدرسه مروي با تمام متعلقات آن از موقوفات
و غيره به جناب عالي زحمت دهم. لهذا جناب عالي را به سمت متولي مدرسه
مروي و موقوفات و كتابخانه و آنچه متعلق به آن است منصوب نمودم. اميد
است خداوند تعالي به جناب عالي توفيق مرحمت فرمايد در تمشيت امور آنجا
خصوصا تقويت جنبه هاي علمي و تقوايي و تربيت فضلا و علماء ان شاء الله تعالي.
علماء و مدرسين تهران دامت بركاتهم كوشش نمايند در تعليم و تربيت طلاب
محترم مدرسه، و با رفت و آمد خودشان چنانچه سيره سلف صالح رحمهم الله بود
اين مدرسه را با علم و عمل روشني بخشند.
از خداوند تعالي تاييد و توفيق جناب عالي را خواستار، و اميد است با
عنايات خاصه بقيهالله ارواحنا لمقدمه الفداء در اين مقصد مهم شرعي كامياب
باشيد والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته.
روح الله الموسوي الخميني 26/6/63
_______
{1}
(1) شرح خدمات و نيز رنج هايي كه قبل و بعد از انقلاب براي حمايت ازاسلام متحمل شده اند نياز به مقاله اي جداگانه دارد هنيئا لارباب النعيم نعيمهم.
پايان مقدمه و فهرست مولفات آقاي رضا استادي:در پايان نگارنده اين مقدمه و فهرست تقاضا دارد كه خوانندگان فاضل
و گرامي با ديد لطف به اين اثر نگريسته و از لغزشهاي قابل گذشت چشم پوشي،
و بقيه را يادآوري كرده و ممنونش سازند.
و خوشحالم كه عرض كنم تاكنون فهرست كتابخانه هاي زير توسط اينجانب
تدوين و منتشر شده است:
1 - فهرست نسخه هاي خطي مدرسه فيضيه قم ( 2200 نسخه ) در دو جلد
2 - فهرست نسخه هاي خطي مدرسه حجتيه قم ( 700 نسخه )
3 - فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه نگارنده ( 160 نسخه (1) {1} )
4 - فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه آيه الله العظمي گلپايگاني ( 2000 نسخه ) در دو
4- فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه آيهالله العظمي گلپايگاني(2000نسخه)در دو
جلد (2) {2}
5 - فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه مسجد اعظم قم ( 4000 نسخه )
6 - فهرست نسخه هاي خطي حسينيه شوشتريهاي نجف ( حدود 1000 نسخه )
با همكاري آقاي اسماعيليان (3) {3} .
7 - فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه چهل ستون تهران
8 - فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه شخصي آيه الله حاج سيد احمد زنجاني (4) {4}
9 - فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه شخصي حضرت آقاي طبسي مقيم قم (5) {5}
10 - فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه شخصي حاج شيخ علي خوانساري
11 - فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه آيه الله حجت ( قم ) (5)
12 - فهرست حاضر ( 1050 نسخه )
13 - فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه مدرسه حجازي هاي قم - نسخه هاي
اين كتابخانه به كتابخانه آيه الله گلپايگاني منتقل شد و اين فهرست بسيار مختصر
است و چاپ نشده.
14 - فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه امامزاده هلال آران كاشان در دست
تدوين است ( حدود دويست نسخه ).
قم - رضا استادي
27/4/1371
_______
{1}
(1) اين (160) نسخه به استثناي دو جلد تهذيب شيخ طوسي به كتابخانه آيه الله مرعشي ره منتقل شده است.
{2}
(2) تاكنون سه جلد از فهرست اين كتابخانه به چاپ رسيده و جلد اول آن تاليف حضرت آقاي حسيني اشكوري است.
{3}
(3) در دفتر يازدهم و دوازدهم نشريه كتابخانه مركزي دانشگاه تهران چاپ
شده است.
{4}
(4) شماره هفتم و هشتم در كتاب آشنائي با چند نسخه خطي چاپ شده است ( حدود پانصد نسخه ).
{5}
(5) شماره 9 و 10 و 11 در مجله نور علم قم چاپ شده است ( حدود 800 نسخه ).

فهرست نسخه هاي خطي

نمايه نام كتاب ها: فهرست الفبائي
و
استدراك ها
فهرست الفبائي نام كتاب ها
قرآن مجيد ( 55 نسخه ) ص 48 تا 62
آب حيات استرابادي؟ 328
آداب البحث، فارسي 326
آداب السلوك 299
آداب قرائت قرآن 329
آرايش و پرورش روح 273
آيات الاحكام ( كنز العرفان ) 208
آيات الاحكام ( زبده البيان ) 145
ابواب الجنان 62
اثبات الواجب مولانا محمد حسين 309
اثولوجيا ( 2 نسخه ) 325 و 271
اجازه روايت شيخ يوسف بحراني 288
اجتماع امر و نهي صاحب رياض 294
اجتهاد و تقليد 298
اجماع - رساله در ... 276
اجماع از صاحب رياض 286
اجماع و استصحاب 295
احتجاج طبرسي ( 2 نسخه ) 62
احقاق الحق 63
احياء العلوم ( 2 نسخه ) 63
اختيارات ( 2 نسخه ) 325 و 128
ادب الكاتب دينوري 64
ارث هروي 64
ارث و رضاع بروجردي 64
ارشاد الاذهان ( 5 نسخه ) 65
ارشاد القلوب ديلمي 286
ارشاد شيخ مفيد 286
ازهار الربيع و غايه الاماني 306
اساس اللغه 65
استبصار طوسي ( 7 نسخه ) 66
استخراج غايه تعديل اول القمر 322
استخراج تقويم و تعديل الشمس 322
استصحاب؟ 294
استصحاب؟ 298
اسرار الشهاده حسين يزدي 297
اسرار الصلاه شهيد 288
اسطرلاب 322
اسطرلاب 332
اسفار ملاصدرا ( 3 نسخه ) 67
اسناد دعاي سرياني 278
اشارات بوعلي 271
اشاره السبق 291
اشتراك الفاظ ( رساله در ... ) 294
اشراق النيرين 301
اشعاري منسوب به امير مومنان (ع) 309
اشعاري منسوب به امير مومنان (ع) 310
اشعاري از صائب 277
اشعاري از عارف لاهيجاني 277
اصل الاصول ملانعيما 67
اصول دين استرابادي ( 2 نسخه ) 328
اصول دين آقا جمال 313
اصول دين محمد بن عبدالوهاب 330
اعتقادات 301
اعتقادات خواجه طوسي 289
اعتقادات صدوق 318
اعتقادات شيخ طوسي 321
اعتقادات بروجردي 329
افاضات رضويه 68
افضليت ائمه از انبيا 327
اقسام ساعات 322
اقناعيه ( 2 نسخه ) 327
اكسير العارفين ملاصدرا 290
الف انسانيت 301
الفيه شهيد ( 2 نسخه ) 321 و 325
امالي سيد مرتضي 69
امالي صدوق 69
امان الاخطار 70
انتصار سيد مرتضي ( 3 نسخه ) 70 و 277 و 323
انسان كامل جيلي 71
انشاء نامه 315
انموذج العلوم تركه اي 308
انموذج العلوم ملا ميرزاجان 308
انموذج العلوم سلطان العلماء 308
انموذج العلوم معز الدين مشهدي 308
انوار بدريه واسطي ( 2 نسخه ) 71
انوار التنزيل بيضاوي ( 8 نسخه ) 72
انوار الربيع 73
انوار الرياض ( 2 نسخه ) 299 و 73
انوار الفقاهه ( 2 نسخه ) 74
انوار الهدايه ابن ابي جمهور 320
انيس العابدين 74
اوزان ومقادير علامه مجلسي ( 2 نسخه ) 289 و 328
ايساغوجي 333
الايضاح في علم البلاغه 311
ايضاح الاشتباه 318
ايضاح الفوائد 75
باغ ارم در آداب عجم 75
بحار الانوار ( 26 نسخه ) 76
البركار التام 310
برمكيه ابن ابي جمهور 316
برهان قاطع ( 3 نسخه ) 78
برهانيه 331
بلدالامين كفعمي 78
بوارق لامعه 79
البوارق المحسنيه ابن ابي جمهور 321
بهاريه باغ ارم 75
بهجه الطالبين 283
بهجه المباهج سبزواري 79
البهجه المرضيه سيوطي ( 5 نسخه ) 80 و 291
البيع ؟ 282
تاريخ چهارده معصوم 277
تاريخ چهارده معصوم 280
تاريخ الخلفاء 80
تاريخ عالم آراي عباسي 186
تاريخ معجم 81
تبصره المتعلمين 81
تبصير الرحمن و تيسير المنان 81
التبيان في اعراب القرآن 82
تجريد الكلام طوسي 318
تحرير علامه حلي ( 4 نسخه ) 82 و 273
تحرير اقليدس 83
تحرير اكر ... 83
تحرير مجسطي 83
تحريم ذبائح اهل الكتاب شيخ بهائي ( 2 نسخه ) 277 و 318
تحريم ذبائح اهل كتاب؟ 277
تحفه حكيم مومن 84
تحفه عباسيه در نجوم 323
تحفه المجاور هزار جريبي ( 2 نسخه ) 327 و 331
تحفه ناصريه 83
تحقيق زاويه ( رساله در ... ) 322
تذكره الائمه لاهيجي 85
تذكره الفقهاء ( 9 نسخه ) 85
ترجمه انجيل 86
ترجمه تفاحيه ارسطو 301
ترجمه الخواص زواره اي 86
ترجمه ذريعه راغب 209
ترجمه رساله نفس ارسطو ( 2 نسخه ) 273 و 315
ترجمه زيج الغ بيك 146
ترجمه شرح اربعين شيخ بهائي 151
ترجمه كبري در منطق 295
ترجمه ينبوع الحياه 273
تسهيل الصعاب ( فهرست 8 كتاب ) 293
تركيب خالد ( تمرين الطلاب ) 87
تركيب الكافيه ؟ 87
تسديد القواعد ( شرح قديم تجريد ) 88
التصريح ازهري ( 2 نسخه ) 88
تعليقات آقاعلي مدرس 326
تعليقات ابن سينا 89
تعليقه آقا باقر بر منهج المقال ( 2 نسخه ) 89 و 289
تفريح الارواح در فضيلت ائمه 329
تفسير آيه: فكان قاب قوسين ... 275
تفسير آيه الكرسي 89
تفسير آيه نور ( حديقه الانوار ) 319
تفسير امام عسكري (ع) ( 2 نسخه ) 90 و 278
تفسير بيضاوي ( انوار التنزيل ) 72
تفسير بي نقطه ( سواطع ) 148
تفسير حسيني ( مواهب عليه ) 253
تفسير زواره اي ( ترجمه الخواص ) 86
تفسير سوره اعلي 278
تفسير سوره توحيد ابوعلي 289
تفسير سوره توحيد دواني 289
تفسير سوره توحيد؟ 319
تفسير سوره توحيد؟ 256
تفسير سوره فلق 289
تفسير سوره الناس 289
تفسير سوره يوسف ( حدائق الحقائق ) 125
تفسير شيخ حرعاملي ( كشف المراد ) 90
تفسير فخررازي ( مفاتيح الغيب ) 237
تفسير قمي 91
تفسير نور الثقلين 260
تقريرات بحث سيد حسين ترك ( تعادل و تراجيح ) 298
تقريرات بحث شريف العلماء ( 2 نسخه ) 288 و 199
تقريرات بحث ميرزاي رشتي 298
تقريرات اصول فقه؟ 91
تلخيص تذكره ابن سويدي 91
تلخيص المفتاح 311
تلخيص المقال ( رجال وسيط ) 137
تمرين الطلاب ( تركيب خالد ) 87
تمهيد القواعد شهيد 92
التنبيه علي حدوث التصحيف 92
تنزيه الانبياء 279
التنقيح الرائع ( شرح مختصر نافع ) 3 نسخه 93
تنقيح المرام ( شرح تهذيب شيخ طوسي ) 93
تنقيح المناظر 94
التوحيد ( رساله في ... ) 330
توضيح الدلائل 95
تهذيب الاحكام ( 6 نسخه ) 95
تهذيب الاخلاق 96
تهذيب المنطق 311
تهذيب الوصول علامه حلي 96
الثاقب في المناقب 97 و 208
ثمره شجره 97
جام جم ( شرح حديث من عرف نفسه ) 97
جامع الاخبار ( 2 نسخه ) 282 و 284
الجامعه القدسيه ( الجامعه المباركه ) 98
جامع الشرائع 291
جامع المقاصد ( 9 نسخه ) 99
جامع المقال طريحي 303
جاويدان نامه 272
جبر و قدر ( رساله در ... ) 273
جبر و مقابله ( رساله در ... ) 309
جذر اصم ( رساله در ... ) 279
جعفريه محقق ثاني 321
جفر ( رساله در ... ) 334
جفر ( رساله ديگر در ... ) 334
جلاء العيون ( 2 نسخه ) 100 و 280
الجمع بين الرايين فارابي 308
جنه الامان الواقيه ( مصباح الكفعمي ) 2 نسخه 227
جنگ ( پنج نسخه ) 100 و 282
جنگ ( مستطرفات بروجردي ) 101
جوابات الشيخ البهائي لاسئله الشيخ صالح 332
الجواهر السنيه 101
الجواهر الغوالي في شرح عوالي اللئالي 101
جواهر الكلام ( 4 نسخه ) 102 و 273
الجوهر النضيد 102
چوپ چيني 332
چهل حديث با ترجمه منظوم 325
حاشيه ارشاد الاذهان؟ 305
حاشيه ارشاد الاذهان نيلي 102
حاشيه ارشاد الاذهان كركي 103
حاشيه انوار التنزيل بهائي ( 2 نسخه ) 104
حاشيه انوار التنزيل عصام 104
حاشيه انوار التنزيل عبد الحكيم 105
حاشيه تفسير بيضاوي ( حاشيه انوار التنزيل )
حاشيه ملا عبدالله بر تهذيب المنطق ( 2 نسخه ) 295 و 297
حاشيه فارسي ملاعبدالله بر تهذيب المنطق 105
حاشيه اسحاق بر حاشيه ملا عبدالله 295
حاشيه سيد باقر بر حاشيه ملا عبدالله 106
حاشيه طبري بر حاشيه ملا عبدالله 106
حاشيه ميرزا علي رضا بر حاشيه ملا عبدالله ( 2 نسخه ) 105 و 297
حاشيه ملامحسن بر حاشيه ملا عبدالله 283
حاشيه ملا عبدالله بر حاشيه خطائي 310
حاشيه بر حاشيه خفري آقاجمال ( 2 نسخه ) 107 و 293
حاشيه بر حاشيه خفري آقا رضي 204
حاشيه بر حاشيه خفري محمد مسيح فسوي 314
حاشيه بر حاشيه خفري لاهيجي 107
حاشيه بر حاشيه قديم دواني آقاحسين خوانساري 108
حاشيه بر حاشيه قديم دواني ملا ميرزاجان 108
حاشيه بر حاشيه شرح مطالع ( 2 نسخه ) 109 و 311
حاشيه بر ديباچه شرح تصريف 303
حاشيه رسائل آشتياني سه نسخه 298
حاشيه رسائل آخوند خراساني 118
حاشيه رسائل شيخ انصاري؟ 298
حاشيه رسائل شيخ ( تعادل و تراجيح ) 298
حاشيه رسائل شيخ؟ 326
حاشيه رسائل شيخ؟ 117
حاشيه رياض المسائل ايرواني 305
حاشيه رياض المسائل شهشهاني 73 و 299
حاشيه شرح اشارات آقا حسين خوانساري 110
حاشيه شرح اشارت ملاميرزا جان 110
حاشيه شرح تجريد قديم ازمير سيد شريف 110
حاشيه شرح تجريد از ابراهيم بن ملاصدرا 111
حاشيه شرح تجريد از ملاشمسا گيلاني 111
حاشيه شرح تجريد ؟ ( 5 نسخه ) 306 و 312
حاشيه شرح تجريد خفري ( 2 نسخه ) 326 و 333
حاشيه شرح تجريد سيد صدر ( 2 نسخه ) 112 و 279
حاشيه شرح جامي عصام ( سه نسخه ) 112
حاشيه شرح جامي لاري 112
حاشيه شرح چغميني 113
حاشيه شرح حكمه العين ( 4 نسخه ) 113 و 285 و 326
حاشيه شرح شمسيه ميرسيد شريف ( 4 نسخه ) 114 و 327
حاشيه شرح شمسيه سيد صدر 327
حاشيه شرح شمسيه عماد 113
حاشيه شرح عضدي ابهري 114
حاشيه شرح عضدي تفتازاني 115
حاشيه شرح عضدي ميرسيد شريف 115
حاشيه شرح عضدي ملاميرزاجان ( 2 نسخه ) 115
حاشيه شرح عضدي 114
حاشيه شرح كبير ( انوار الرياض )
حاشيه شرح لمعه آقاجمال ( سه نسخه ) 109
حاشيه شرح لمعه ( صفاء الروضه ) 183
حاشيه شرح لمعه ( الزهرات الزويه ) 146
حاشيه شرح لمعه ( المناهج السويه ) 3 نسخه 244
حاشيه شرح لمعه؟ ( 5 نسخه ) 288 و 303
حاشيه شرح مطالع ( سه نسخه ) 116
حاشيه شرح هدايه ميبدي ( 2 نسخه ) 117
حاشيه شوارق 306
حاشيه الشهاب الثاقب فيض 117
حاشيه قوانين 118
حاشيه كتابي در فلسفه و منطق؟ 271
حاشيه كشاف تفتازاني ( 2 نسخه ) 118
حاشيه كشاف ميرسيد شريف ( 2 نسخه ) 119
حاشيه مختصر مطول خطائي ( 7 نسخه ) 120 و 310 و 314
حاشيه مدارك ؟ 121
حاشيه مطول چلبي ( 2 نسخه ) 120
حاشيه مطول خطائي ( 2 نسخه ) 120
حاشيه مطول ميرسيد شريف ( 2 نسخه ) 121
حاشيه معالم استرابادي 286
حاشيه معالم بحر العلوم 294
حاشيه معالم بهبهاني ( 2 نسخه ) 122 و 287
حاشيه معالم ميرزا محمد ابراهيم حسيني 122
حاشيه معالم سلطان 121
حاشيه معالم شيرواني ( سه نسخه ) 133 و 287
حاشيه معالم رفيع گيلاني 123
حاشيه معالم ملاصالح ( سه نسخه ) 122 و 285
حاشيه معالم ملاذالاوتاد 286
حاشيه بر نزهه النظر؟ 124
حاشيه هدايه الحكمه بحر آبادي
حاوي الاقوال ( 2 نسخه ) 124 و 274
حبل المتين بهائي 125
حجيت ادله اربعه ( رساله در ... ) 295
حجيت شهرت ( 2 نسخه ) 286 و 294
حجيت مفهوم موافق 295
حدائق الحقائق ( تفسير سوره يوسف ) 125
حدائق الدقائق ( شرح الانموزج ) 125
حدائق بحراني ( 11 نسخه ) 126
حد موجودات نفساني ( رساله در ... ) 315
حدوث عالم ( رساله در ... ) 330
حدود ( رساله در ... ) 272
حدود ابن سينا 272
حدود وديات علامه مجلسي 289
حديث قدسي ( چهل سوره ) 2 نسخه 245 و 294
حديقه الانوار 319
حديقه الشيعه 127
حديقه المتقين ( شرح صغير ) 2 نسخه 160
حركت خاصه شمس ( رساله در ... ) 322
حساب فارسي 127
حقائق فيض 127
الحق المبين 128
حق اليقين علامه مجلسي ( 2 نسخه ) 128
حقيقت عقل و نفس و روح ( رساله در ... ) 276
حليه المتقين 128
حياه الارواح استرابادي 296
حياه القلوب علامه مجلسي 77
خرائج راوندي 290
خردنامه باغ ارم 75
خزانيه باغ ارم 75
خصال شيخ صدوق ( 2 نسخه ) 129
خطبه البيان 277
خطبه نكاح 273
خلاصه الاصول عقدائي 129
خلاصه الاقوال علامه حلي ( 2 نسخه ) 130
خلاصه الترجمان ( شرح خطبه البيان ) 2 نسخه 215 و 302
خلاصه الحساب ( 2 نسخه ) 314 و 324
خلاف شيخ طوسي ( 3 نسخه ) 131
خلع ( رساله در ... ) 328
خلق الاعمال ملاصدرا 290
خلوتيه 308
خلود ( فائده در ... ) 276
خواص القرآن؟ 131
دافعه العطب في حكم آنيه الفضه و الذهب 317
درايه شهيد ثاني 303
الدره البيضاء في البداء 304
دره التاج ( سراج اليقين جيلاني ) 132
الدره المستخرجه ابن ابي جمهور 321
در مكنون بروجردي 132
الدر النظيم همداني 133
در يتيم 301
دروس شهيد اول ( 2 نسخه ) 133
دعا ( پنج نسخه ) 143 و 134
دفتر ثبت معاملات 135
دوازده امام خواجه طوسي 135
دوازده امام؟ 302
الدور المتوهم في باب الفتوي ( رساله في ... ) 2 نسخه 284 و 308
ديوان بروجردي 135
ديوان ابي عباده 136
ديوان شريف رضي 273
ذكري شهيد اول 137
ذوقيات عقلي ( رساله در ... ) 137
راه انجام 273
رجال دربندي 271
رجال طوسي 280
رجال كبير ( منهج المقال ) 251
رجال نجاشي 280
رجال وسيط استرابادي 137
رجعت ( رساله در ... ) 275
الرحله البدريه في الحضره المرويه 137
رد صواعق محرقه ( البوارق اللامعه ) 79
رسائل اخوان الصفا 138
رسائل شيخ انصاري ( فرائد الاصول ) 192
رسائل الصابي 138
رسائل فقهي ميرزاي قمي ( 19 رساله ) 292
رساله در احكام وضعيه و تكليفيه 286
رساله في ازاله الشكوك التي تورد علي تصديق النبوه 272
رساله در اقسام وجود 274
رساله في ان الاب يجوز له هبه بقيه مده متعه ابنه الصغير ( سه رساله ) 295 و 296
رساله في ان الابصار ليس بخروج الشعاع 323
رساله في ان كفاره النذر تتكرر ام لا 291
رساله في ان المونه في الزكاه تستثني ام لا 292
رساله في انه هل يصح اشتراط الطلاق للزوجه في صوره ايذاء الزوج اياها 292
رساله في انه هل يصح الصلح بغير يمين استظهاري 292
رساله في انه اذا صالح زيد بعض الملك لولده الكبير و جعل لنفسه الخيار ... 292
رساله في انه هل يجوز ارضاع احد الاختين ولد الاخري 292
رساله في انه اذا طلق بدعوي الوكاله ... 292
رساله في انه اذامات و عليه دين ... 291
رساله في انه اذا زوج زيد بنته الرضيعه 291
رساله في انه اذا اقر الزوج بطلاق زوجته هل يقبل بالنسبه الي الزوجه 277
رساله در پاسخ سوالهاي ميرزا محمد حسن 276
رساله در پاسخ سوالي از فوائد شيخ احسائي 275
رساله در پاسخ شيخ محمد بن شيخ عبد علي 275
رساله در پاسخ سوال كاظم بن علي سمناني 276
رساله در پاسخ چند سوال ( تاليف بابا افضل ) 315
رساله در پاسخ سوال بعض الاخوان 276
رساله در پاسخ سوال هاي ميرزا محمد علي
رساله در پاسخ شيخ احمد بن صالح 275
رساله در پاسخ سوال هاي سيد جابر 275
رساله در پاسخ سوال هاي ... 275
رساله در پاسخ سوالهاي ... 274
رساله در پاسخ سوال هاي احمد بن صالح قطيفي ( سه رساله ) 274
رساله در پاسخ اين سوال: آيا انسان با روح، يا قالب مثالي، يا جسم طبيعي به بهشت مي رود 276
رساله پيرامون آيه اوفوا بالعقود 297
رساله پيرامون آيه و ان كنتم في ريب مما انزلنا 311
رساله پيرامون انا لله 276
رساله پيرامون اينكه در اياك نعبد چه بايد قصد كرد 276
رساله پيرامون اينكه شيطان در خواب به صورت پيامبران درنمي آيد 276
رساله پيرامون حقيقت سوره توحيد 276
رساله پيرامون ذات و صفات خدا 183
رساله پيرامون شبهه طفره از آقا حسين خوانساري 308
رساله در تجارت؟ 138
رساله در تسامح در ادله سنن 298
رساله در تعادل و تراجيح 298
رساله در تعارض اصل و ظاهر 294
رساله در تعريف فقه از استرابادي 286
رساله در تعزيت تاج الدين محمد 315
رساله در تفضيل برخي از ائمه بر برخي ديگر 296
رساله در تيمم 298
رساله در جواز سفر در ماه رمضان 303
رساله در حبوه 292
رساله في حكم ما اذا استاجر ارضا مشاهده 292
رساله في حكم ما اذا كان الملك في تصرف ... 292
رساله في حكم المتاع المتنازع فيه بين الزوجين 291
رساله في حكم مدرسه لاندري ... 292
رساله في حكم ميراث المتمتعين 291
رساله في الحكمه ؟ 319
رساله في درك كل معلوم كنهه 271
رساله راجع به سال شمسي و قمري و تعيين
كبيسه 323
رساله در سر خواب هاي صادق و كاذب
رساله راجع به سلسله موجودات 302
رساله در شرط ضمن عقد 277
رساله در روشني صبح كاذب 323
رساله في الطلاق 291
رساله في طلاق الخلع 292
رساله در طلوع شمس از مغرب 323
رساله در عام و خاص 298
رساله در عدم محصور بودن و هابيها در فقه ائمه اربعه 330
رساله در عرفان 302
رساله در عرفان از خواجه محمد پارسا 302
رساله در عرفان و سلوك از دهدار 302
رساله در عرفان از دهدار 301
رساله في العصمه و الرجعه 140
رساله عمليه استر آبادي 328
رساله عمليه ؟ 139
رساله در فرق بين مبدا و مشتق 274
رساله در قاعده تسليط 298
رساله در قراآت 324
رساله في قواعد العلوم الادبيه و المنطقيه استرابادي 329
رساله في القياس 294
رساله در كراهت در عبادات 304
رساله في كيفيه السلوك از محيي الدين 299
رساله في ماترث المراه من زوجها من غير المنقول 291
رساله في ما يثبت بشاهد و يمين 292
رساله در مذاهب قراء سبعه 303
رساله في مستحقي الزكاه 321
رساله در معرفت حق تعالي 302
رساله در معني كشف و كشف الحجب 276
رساله در معني وجود و اشتراك آن 301
رساله در مفاهيم 298
رساله در مفهوم و منطوق 298
رساله في من احدث في اثناء الغسل 318
رساله في من تيقن الطهاره و الحدث و شك في السابق منهما 318
رساله شامل نام پرندگان ( 132 پرنده ) 278
رساله در نحو؟ 289
رساله در وجوب صلوات بر رسول خدا و آل او 278
رساله في بيان وجوه ترجيح بعض الاخبار علي بعض 139
رساله در مذمت وسواس از ابن ابي جمهور 321
رساله شامل توصيف برخي چشمه ها و مكان ها 278
رضاعيه پدر شيخ بهائي 313
رقائق الحقائق 301
رمحيه 273
روضه الابرار زواره اي 141
روضه الانوار عباسي 141
الروضه البهيه ( شرح لمعه ) 142
روضه الصفا 143
روض الجنان شهيد ثاني 143
روض الجنان قائيني 143
رياض السالكين ( شرح صحيفه ) 144
رياض العارفين ( شرح صحيفه ) 160
رياض المسائل. به بخش استدراك ها رجوع شود
زاد المعاد ( پنج نسخه ) 144
الزايرجه ( جفر ) 334
زبده الاصول ( پنج نسخه ) 145 و 285 و 318
زبده البيان اردبيلي ( سه نسخه ) 145
زبده المعارف اژهي ( 2 نسخه ) 145
زجر النفس ( ترجمه ينبوع الحياه ) 2 نسخه 273 و 324
زكاه؟ 146
زوراء دواني ( سه نسخه ) 287 و 315 و 320
الزهرات الزويه ( حاشيه شرح لمعه ) 2 نسخه 146
زيج الغ بيك ( فارسي 2 نسخه ) 147
زيج الغ بيك ( عربي ) 146
زينه الصلاه استرابادي 328
ساز و پيرايه شاهان ( 2 نسخه ) 272 و 315
سراج اليقين ( دره التاج ) 132
سرح العيون 163
سعديه علامه حلي 318
سلاح الماضي في احكام القاضي 74 و 147
سلافه العصر 148
سلسله الفلاسفه 272
السماء و العالم ارسطو 271
سند صحيفه الرضا 309
سواطع الالهام فيضي 148
سوالات القونوي عن الطوسي و جواباتها 299
سيوطي ( البهجه المرضيه ) 80
شافي سيد مرتضي 149
شافيه صرف ( 2 نسخه ) 149 و 320
شجره الهيه 285
شرايع الاسلام ( چهار نسخه ) 149
شرح آداب البحث سمرقندي 279
شرح اثبات الواجب دواني 150
شرح اربعين شيخ بهائي ( سه نسخه ) 150
شرح اربعين خاتون آبادي 151
شرح الاربعين ( الفتح المبين ) 192
شرح ارشاد علامه؟ 199
شرح ارشاد ( غايه المراد ) 191
شرح ارشاد ( روض الجنان ) 143
شرح ارشاد ( مجمع الفائده ) 2 نسخه 151
شرح استعارات ديباچه شرح شمسيه 333
شرح اسماء حسني آباده اي 332
شرح اشارات ( 6 نسخه ) 152
شرح اشاره؟ 71
شرح اشكال التاسيس ( 2 نسخه ) 315 و 324
شرح الفيه از ابن ناظم 152
شرح الفيه شهيد از محقق ثاني 322
شرح الفيه شهيد ( المقاصد العليه ) 2 نسخه 241 و 279
شرح الفيه شهيد 152
شرح الفيه شهيد 156
شرح انموزج اردبيلي 153
شرح انموزج سعد الله 125
شرح ايساغوجي 333
شرح باب حاديعشر ابن ابي جمهور 296
شرح باب حاديعشر فاضل مقداد 153
شرح البدايه ( مصابيح الهدايه ) 227
شرح بدايه شهيد ( 2 نسخه ) 311 و 316
شرح بغيه الطالب ( منيه الراغب ) 251
شرح بيست باب از بيرجندي ( 2 نسخه ) 153
شرح تجريد ( جوهر النضيد ) 102
شرح تجريد قوشجي ( 5 نسخه ) 154
شرح تجريد قديم ( تسديد القواعد ) 88
شرح تذكره خفري ( 2 نسخه ) 155
شرح تصريف ( 3 نسخه ) 155 و 320 و 326
شرح تلخيص المفتاح ( عروس الافراح ) 186
شرح توحيد صدوق 256
شرح توحيد عبدالكريم جيلاني 275
شرح تهذيب الاحكام ( تنقيح المرام ) 93
شرح تهذيب الوصول ( منيه اللبيب ) 252
شرح تهذيب المنطق احمد بن يحيي 332
شرح حماسه ابي تمام 306
شرح جامي ( شرح الكافيه ) 169
شرح جعفريه ( سه نسخه ) 155
شرح چغميني 156
شرح حال سيد رضي 273
شرح حال ناصر خسرو 301
شرح حديث ابراهيم بن عمر از باب حدوث الاسماء كافي 276
شرح يك حديث از ميرزاي قمي 140
شرح حديثي پيرامون افضليت بعضي از امامان بر برخي ديگر 327
شرح حديث من عرف نفسه ( جام جم ) 97
شرح حرز الاماني ( كنز المعاني ) 302
شرح حكمه العين بخاري ( 2 نسخه ) 285 و 156
شرح خطبه البيان ( خلاصه الترجمان ) 285
شرح خطبه جعفريه محقق 156
شرح خلاصه الحساب ( كشف الخلاصه ) 205
شرح الدره المستخرجه ( البوارق المحسنيه ) 321
شرح دروس آقا حسين خوانساري 157
شرح رساله ابن زيدون ( سرح العيون ) 163
شرح رضي ( شرح الكافيه ) 170
شرح زبده الاصول ( غايه المامول ) 190
شرح زبده الاصول ملا صالح 157
شرح زوراء دواني 320
شرح زيارت جامعه احسائي ( 4 نسخه ) 157
شرح شافيه جاربردي ( 2 نسخه ) 158
شرح شافيه نظام 158
شرح شرائع ( كشف الظلام ) 206
شرح شرائع ( مسالك الافهام ) 221
شرح شرائع ( لئالي الكلام ) 211
شرح شرائع ( مطالع الانوار ) 229
شرح شرائع؟ 159
شرح الشرح ( حاشيه شرح عضدي ) 115
شرح شرح تصريف از تنكابني 159
شرح شكل پانزدهم هندسه اقليدس 322
حاشيه بر شرح شكل پانزدهم اصول اقليدس 309
شرح شمسيه الحساب از بيرجندي 318
شرح شمسيه منطق ( 7 نسخه ) 159 و 290
شرح شواهد شرح قطر 329
شرح صحيفه سجاديه فيض 324
شرح صحيفه ( رياض السالكين ) 144
شرح صحيفه ( رياض العارفين ) 160
شرح صغير ( حديقه المتقين ) 2 نسخه 160
شرح صمديه از تنكابني 161
شرح صمديه از طبري آملي 161
شرح طوالع 162
شرح عوالي اللئالي ( الجواهر الغوالي ) 101
شرح عوامل از حافظي كاشاني 162
شرح فصوص قبصري 163
شرح فصوص جامي 164
شرح فصوص عبد الرزاق كاشي 164
شرح فصوص ( فكوك ) 300
شرح فوائد احسائي 164
شرح قانونچه ( تحفه ناصريه ) 84
شرح قانون ابوعلي ( 4 نسخه ) 165
شرح القصيده 166
شرح قصيده عروضيه 316
شرح قطر الندي ( 3 نسخه ) 166 و 295
شرح قصيده حميري ( اللئالي العبقريه ) 211
شرح قواعد علامه ( كشف اللتام ) 206
شرح قواعد علامه ( ايضاح الفوائد ) 75
شرح قواعد علامه ( جامع المقاصد ) 99
شرح قواعد علامه از حاج ميرزا مسيح ( 3 نسخه ) 166
شرح كافي ملاخليل ( صافي ) 2 نسخه 167
شرح كافي ملارفيعا ( 2 نسخه ) 167
شرح كافي ملاصالح ( 5 نسخه ) 168
شرح كافي ملاصدرا 169
شرح كافيه ( شرح جامي ) ده نسخه 169
شرح كافيه رضي ( 2 نسخه ) 170
شرح كافيه؟ ( 2 نسخه ) 169
شرح كبري ( بهجه الطالبين ) 283
شرح كبير ( رياض المسائل ) به مستدركات پايان اين فهرست رجوع شود
شرح لمعه شهيد ( 18 نسخه ) 141
شرح مختصر عضدي ( 4 نسخه ) 171
شرح مختصر نافع ( نهايه المرام ) 262
شرح مختصر نافع ( التنقيح الرائع ) 93
شرح مراح الارواح ملاحسن ( 2 نسخه ) 171
شرح معالم ( فارسي ) 285
شرح معالم الاصول ( هدايه المسترشدين ) 267
شرح مفاتيح آقا باقر بهبهاني ( 2 نسخه ) 172
شرح مفاتيح آقاهادي 173
شرح مفاتيح؟ 172
شرح مفتاح العلوم تفتازاني 173
شرح مفتاح العلوم ميرسيد شريف 174
شرح مفتاح الغيب ( مصباح الانس ) 299
شرح مناظر و مرايا ( تنقيح المناظر ) 94
شرح المنظومه في الوصايا 174
شرح منظومه جزري 303
شرح مواقف ميرسيد شريف 175
شرح الموجز ( المغني في الطب ) 235
شرح الموجز ( شرح نفيسي ) 175
شرح نظام ( شرح شافيه ) 158
شرح نفيسي ( 2 نسخه ) 175
شرح نهج البلاغه ( روضه الابرار ) 141
شرح نهج البلاغه ابن ابي الحديد ( 4 نسخه ) 176
شرح نهج البلاغه نواب لاهيجي ( 2 نسخه ) 176
شرح وافيه توني ( الوافي ) 5 نسخه 177
شرح وافيه سيد صدر قمي 284
شرح وافيه سيد بحر العلوم ( 2 نسخه ) 284 و 285
شرح و تفسير لااله الا الله 330
شرح هدايه ملاصدرا ( 3 نسخه ) 178
شرح هدايه ميبدي ( 3 نسخه ) 178 و 290
شرح هياكل النور ( شواكل الحور ) 312
شفا بوعلي ( 2 نسخه ) 178
شق الاكمام ( شرح القواعد ) 166
شمائل النبي ترمذي 179
شمع اليقين لاهيجي 179
شوارق الالهام ( 4 نسخه ) 179 و 287 و 292
شواكل الحور في شرح هياكل النور 312
شواهد سيوطي ( 2 نسخه ) 291 و 307
شواهد مطول 180
صارم الغزاه 180
صافي فيض ( 4 نسخه ) 180
صافي ( شرح كافي ) 167
صحاح اللغه ( 5 نسخه ) 181
صحيح واعم ( رساله در ... ) 288
صحيفه الرضا عليه السلام 284
صحيفه سجاديه ( 3 نسخه ) 182
صد كلمه جاحظ 309
صراح اللغه 182
صراط النجاه علامه مجلسي 183
صفاء الروضه ( حاشيه شرح لمعه ) 183
صلاه ( وسائل سيد محسن اعرجي ) 184
صلاه شيخ يوسف بحراني 288
صلاه جمعه شيخ علي اصغر بروجردي 283
صلاه جمعه محمد مسيح فسائي 304
صلاه جمعه وحيد بهبهاني 328
صمديه شيخ بهائي ( 2 نسخه ) 307 و 312
صناعيه ميرفندرسكي 306
صواعق محرقه ( 2 نسخه ) 184
صور الكواكب 185
صيغ العقود استرابادي ( 2 نسخه ) 286 و 328
صيغ نكاح و طلاق 328
ضوابط الاصول ( 2 نسخه ) 185
ضوابط الرضاع 313
طب؟ 185
طب الرضا عليه السلام 308
طريق استخراج تقويم قمر ( رساله در ... ) 322
طوالع الانوار بيضاوي 186
طهارت؟ 287
طهاره الاعراق ابن مسكويه ( تهذيب الاخلاق ) 96
عالم آراي عباسي 186
عرض نامه ( 2 نسخه ) 272 و 315
عروه المستمسكين ابن ابي جمهور 316
عروس الافراح ( شرح تلخيص المفتاح ) 186
العصره في العصير از سيد جواد عاملي 317
علم باري تعالي ( هفت رساله در ... ) 275 و 304 و 323
علم اليقين فيض ( سه نسخه ) 187
عمده ابن بطريق 187
عمل صالح ( قرابادين ) 188
عناوين سيد فتاح ( 2 نسخه ) 188 و 277
عوائد نراقي 188
عوامل ملامحسن ( سه نسخه ) 312 و 189
عين الحياه علامه مجلسي ( 2 نسخه ) 189 و 282
عيون اخبار الرضا ( سه نسخه ) 189
عيون الاصول برغاني 190
غايه المامول ( شرح زبده الاصول ) 2 نسخه 190
غايه المراد شهيد اول ( شرح الارشاد ) 2 نسخه 191 و 284
غرر الحكم آمدي 191
غرر و درر سيد مرتضي ( الامالي ) 69
غصب رشتي 282
غنائم الايام ميرزاي قمي ( 2 نسخه ) 192
غنيه النزوع ( 2 نسخه ) 192
فائق المقال في الحديث و الرجال 283
الفتح المبين ابن حجر 192
فتوحات مكيه 192
فرائد الاصول (2 نسخه ) 193
فرائد القلائد 193
فصل الخطاب تويسركاني 194
فصول بقراط ( نزهه الاذهان ) 257
فصول خواجه طوسي ( عربي ) 289
الفصول الغرويه ( 2 نسخه ) 194
الفصول المهمه شيخ حر عاملي 194
الفصول المهمه ابن صباغ ( 2 نسخه ) 290 و 195
فكوك قونوي ( شرح فصوص ) 300
الفلك الدائر ابن ابي الحديد 313
الفقه ؟ ( سه نسخه ) 195 و 196
فلك مشحون استرابادي 196
فوائد 275
فوائد آقاباقر بهبهاني ( 4 نسخه ) 297 و 287 و 289 و 196
فوائد بحر العلوم 286
فوائد محمد علي بن محمد رضا 289
فهرست شيخ طوسي 280
فهرست هشت كتاب ( تسهيل الصعاب ) 293
قاسميه ( 2 نسخه ) 197 و 331
قاطعه اللجاج ( 2 نسخه ) 313 و 317
قاعده في مساحه الدائره 322
قاموس اللغه ( سه نسخه ) 198
قانون بوعلي 198
قبس الاقتداء في شرائط الافتاء و الاستفتاء ابن ابي جمهور 320
قرابادين ( عمل صالح ) 188
قرب الاسناد 281
القصائد 198
قصائد الاعياد 334
قصيده بديعيه صفي الدين 311
قصيده برده با ترجمه 198
قلائد العقيان و محاسن الاعيان 199
قواعد حاج ميرزا مسيح 200
قواعد الاحكام ( 9 نسخه ) 201
القواعد الشريفيه ( تقريرات ) 199
قواعد العقائد خواجه 289
قواعد فقهيه 302
القواعد و الفوائد شهيد اول 200
قوانين ميرزاي قمي ( 8 نسخه ) 202 و 297
كاشفه الحال ابن ابي جمهور 321
كاشف النقاب ( شرح القواعد ) 274 و 166
كافي شيخ كليني ( 13 نسخه ) 202
كبري در منطق 312
كتاب حكمت ؟ 190
كحل الابصار آقارضي قزويني ( حاشيه بر حاشيه خفري ) 204
كشاف زمخشري ( سه نسخه ) 205
كشف الخلاصه ( شرح خلاصه الحساب ) 205
كشف الريبه شهيد ( 2 نسخه ) 279 و 325
كشف الغطاء 305
كشف الظلام ( شرح الشرائع ) 206
كشف اللئام ( شرح القواعد ) 2 نسخه 206
كشف المراد ( تفسير شيخ حر عاملي ) 90 و 241
كفايه الاحكام سبزواري ( 2 نسخه ) 207
كفايه التعليم في صناعه التنجيم 207
كليد بهشت 301
كمال الدين صدوق ( 2 نسخه ) 207
كنز العرفان فاضل مقداد ( 4 نسخه ) 208
كنز الفوائد و الشوارد ( النوادر ) 258
كنز اللغه 209
كنز المعاني ( شرح حرز الاماني ) 303
كنوز الدقائق مناوي 300
كنوز الوديعه من رموز الذريعه ( ترجمه ذريعه راغب ) 209
كواكب الثواقب 301
الكواكب الدريه ( جفر ) 334
الكواكب الدريه ( قصيده برده ) 198
كيميا ( رساله در ... ) 210
گوهر مراد 210
لئالي الاخبار ( سه نسخه ) 210
اللئالي العبقريه ( شرح القصيده الحميريه ) 211
لئالي الكلام ( شرح شرايع الاسلام ) سه نسخه 211
اللئالي المخزونه فيض 212
اللئالي المستخرجه ( اللئالي المخزونه ) 212
لباب العقائد و مظهر الاسرار 320
لب اللباب في الرجال از استرابادي ( 2 نسخه ) 293 و 329
لقطه از ميرزا حبيب الله رشتي 282
لمعات جامي 212
لوامع جامي ( لمعات ) 212
لولو المسجور في معني الطهور ( 2 نسخه ) 213 و 277
مبدا و معاد ابن كمونه 289
المبسوط شيخ طوسي 213
المثل السائر ابن اثير 313
مثنوي شيخ علي اصغر بروجردي 331
مجالس صدوق ( امالي صدوق ) 69
مجالس المومنين ( 2 نسخه ) 213
مجلي ابن ابي جمهور 214
مجمع البحرين طريحي ( 4 نسخه ) 214
مجمع البيان ( 5 نسخه ) 215
محاضرات راغب اصفهاني 216
محاضره الاوائل و مسامره الاواخر 300
المحاكمات ( 3 نسخه ) 216
المحتضر؟ 319
محيط اللغات 216
مختار الصحاح رازي 217
مختصر في الحساب 319
المختصر في العروض 291
مختصر من قول الحكيم ارسطاطاليس في النفس 326
مختصر مباهج كيدري 79
مختصر المعاني ( مختصر مطول ) 3 نسخه 217
مختصر موائد العوائد 329
المختصر النافع ( 2 نسخه ) 218
مختلف علامه ( 5 نسخه ) 218
مخزن الاسرار 283
مدارج الكمال ( 2 نسخه ) 272 و 315
مدارج الملهمات 305
مدارك الاحكام ( 7 نسخه ) 219 و 277
مدينه الحديث ( الجواهر الغوالي ) 101
مدينه المعاجز 219
مرشد العوام ميرزاي قمي ( سه نسخه ) 220
مرصاد العباد ( 2 نسخه ) 220
مروج الذهب ( 2 نسخه ) 221
مسائل علي بن جعفر عليه السلام 281
مسالك الافهام ( شرح شرايع ) 14 نسخه 221
مستصفي غزالي ( 2 نسخه ) 222 و 284
المستطرف ( 2 نسخه ) 223
مستطرفات ( جنگ ) 101
مستند الشيعه نراقي 223
مسكن الشجون في حكم الفرار من الوباء و الطاعون 224
مشارق الانوار برسي 319
مشتركات كاظمي 294
مشتهي العقول و منتهي النقول 200
مشكاه الانوار بروجردي ( 2 نسخه ) 317 و 224
مشكاه المصابيح 225
المشهديه ابن ابي جمهور 316
مصابيح الاصول خوانساري 225
مصابيح سيد مجاهد 226
مصابيح الانوار شبر ( 2 نسخه ) 225 و 293
مصابيح الظلام ( شرح المفاتيح ) 172
مصابيح الهدايه ( شرح البدايه ) 227
مصباح الانس ( شرح مفتاح الغيب ) 299
المصباح ( شرح المفتاح ) 174
المصباح في ما يتعلق بعلوم المقتاح 227
مصباح الشريعه 294
مصباح الكفعمي ( جنه الامان ) 2 نسخه 227
مصباح المتهجد ( 2 نسخه ) 228
مصباح الهدي استرابادي 329
مطالب السئول ( 2 نسخه ) 228 و 290
المطالب المظفريه ( شرح الجعفريه ) 3 نسخه 155
مطالع الانوار شفتي ( شرح شرائع ) 5 نسخه 229
مطلع الانوار في معرفه مقادير الحبوب و الاوتار 319
المطول ( 11 نسخه ) 230
معادن الحكمه 230
المعارف از مولانا ابي الحسن الكاشي 307
معالم الاصول ( 12 نسخه ) 231 و 279 و 314
معالم التنزيل ( 2 نسخه ) 232
معالم الدين في فقه آل يس 232
معالم الدين 231
معاني الاخبار 287
المعتبر محقق حلي ( 2 نسخه ) 233
معتصم الشيعه فيض 234
معرفه الزوال بالدائره الهنديه ( رساله في ... ) 289
معونه الحساب 234
معين الخواص ميرزاي قمي 235
المغني في الطب ( شرح الموجز ) 235
مغني اللبيب ( 4 نسخه ) 235
مفاتيح الاصول ( 4 نسخه ) 236
مفاتيح الشرائع ( 8 نسخه ) 236
مفاتيح الغيب ( تفسير فخررازي ) 257
مفتاح الاحكام 238
مفتاح الغيب 299
مفتاح الفلاح ( 2 نسخه ) 238
مفتاح الكرامه ( 21 نسخه ) 240
مفائيس اللغه 240
المقاصد العليه ( 2 نسخه ) 279 و 241
مقالات جرت بين المحقق السبزواري و المحقق الخوانساري في مساله الدور المتوهم في باب الفتوي ( 2 نسخه ) 308 و 284
مقالات و مكاتيب يحيي بن عدي ... 271
مقاله الاسكندر في الهيولي 325
مقاله الاسكندر في الماده و العله و اكلون 325
مقاله پيرامون سبب روياي صادقه 322
مقاله در مدح ميرزا رضيا 309
مقاله پيرامون حركت و تدوير 322
مقامات حريري 242
مقتل بي دل 242
مقدمه واجب آقاحسين ( و 2 نسخه ) 298 و 308
مقصد الطالب و منتهي المطالب ( اسطرلاب ) 242
المقنعه شيخ مفيد 243
مكتوبي از بابا افضل 315
ملاذالاوتاد ( حاشيه معالم الاصول ) 286
الملكيه في تحقيق دائره الارتفاع 323
ملل و نحل؟ 311
مناجات خمسه عشر 243
المناجات المرتضويه 309
مناسك حج صاحب جواهر ( هدايه الناسكين ) 267
مناهج الاحكام ( فقه، بيع ) 277
مناهج الاحكام نراقي ( اصول فقه ) ( 3 نسخه ) 244
المناهج السويه ( حاشيه شرح لمعه ) 4 نسخه 271 و 244
منتخب بديعيات بديع الزمان همداني 311
منتخب طريحي 245
منتهي العقول ... 300
منتهي المطلب في تحقيق المذهب ( 2 نسخه ) 245
منشات ( جنگ ) 246
منطق؟ ( سه رساله ) 273 و 312 و 333
منظومه در وصيت 331
منظومه فارسي؟ 334
من لايحضره الفقيه ( 12 نسخه ) 247
منهاج العابدين غزالي 248
منهج الرشاد في معرفه المعاد از ملا نعيما 248
منهج السالكين شبر 250
منهج الصادقين ( پنج نسخه ) 250
منهج المقال استرابادي ( 2 نسخه ) 250
منيه الراغب ( شرح بغيه الطالب ) 251
منيه اللبيب ( شرح تهذيب الوصول ) 2 نسخه 252
موائد الاصول استرابادي 252
مواسعه و مضائقه ( 4 رساله ) 295 و 296 و 305
مواهب عليه ( تفسير حسيني ) 253
موسيقي ( فصل في ... )
مهج الدعوات 253
مهذب البارع ( شرح مختصر نافع ) 2 نسخه 253
مهذب المقال سعيدي قمي ( 5 نسخه ) 254
مهيج الاحزان و مثير الاشجان شبر 255
ميراثيه ميرداماد ( رساله در ارث ) 314
ميزان السماء حاجي نوري 326
ميزان الصنائع 310
ميزان المقادير اقارضي قزويني 255
ناسخ و منسوخ قطب راوندي 326
نامه دانشوران ( 2 نسخه ) 256
نامه شيخ احسائي در پاسخ كسي كه پرسيديم بم بلغت ما بلغت 286
نان و حلواي شيخ بهائي 329
نبراس الضياء ميرداماد 308
نتائج الافكار شهيد ثاني 318
نثر اللئالي 309
نجات بوعلي سينا 272
نجاهالعباد صاحب جواهر ( 2 نسخه ) 256
نخبه كلباسي 257
نزهه الاذهان ( فصول بقراط ) 257
نصاب الصبيان 326
نصوص قونوي 300
نفائس الارقام 302
نقد الرجال 257
نگارستان 258
النوادر ( كنز الفوائد ) 258
نوادر العلوم 258
نور الانوار بروجردي ( 2 نسخه ) 317
نور الثقلين 260
نور الهدايه دواني 330
النهايه شيخ طوسي ( سه نسخه ) 261
نهايه الاصول علامه 260
نهايه المرام ( شرح مختصر نافع ) 262
نهج البلاغه ( 2 نسخه ) 262
نهج الحق و كشف الصدق علامه حلي 263
نهج السالكين شبر ( منهج السالكين ) 250
نيه العبادات ( رساله في ... ) 326
الواردات القلبيه ملاصدرا 317
الوافي ( شرح الوافيه ) 5 نسخه 177
الوافي فيض كاشاني ( 10 نسخه ) 263 و 296 و 232
وافيه الاصول 264
و جيزه في وجوب معرفه الله 327
و جيزه في اوصاف اهل العصمه 305
و جيزه شيخ بهائي 330
وحدت وجود ( رساله در ... ) 322
الورقات جويني 317
وسائل سيد محسن اعرجي 184
وسائل الشيعه ( 8 نسخه ) 264
الوسيله الي نيل الفضيله 265
وسيله المعاد ملا حبيب الله كاشاني 299
وصاياي منظوم 309
وصيت نامه علامه حلي 279
وفيات الاعيان 266
هدايه شيخ صدوق 290
الهدايه؟ 266
هدايه المسترشدين ( شرح معالم ) 266
هدايه الناسكين 267
هديه المومنين و تحفه الراغبين 267
الهديه الناصري 268
نمايه نام مولفان با اشاره به كتاب هاي آنها: فهرست مولفان كتابها
آباده اي، محمد جعفر: شرح اسماء حسني 332
آخوند خراساني، ملامحمد كاظم ( صاحب كفايه ): الحاشيه علي فرائد الاصول 118
آخوند ملاصدرا.
آقاباقر بهبهاني وحيد بهبهاني (1) {1}
آقاجمال خوانساري:
1 - اصول دين 313
2 - حاشيه الروضه البهيه 109
3 - الحاشيه علي الحاشيه الخفريه 107، 293
4 - الحاشيه علي شرح المختصر 114
5 - رساله كراهت در عبادات 304
آقا حسين خوانساري:
1 - الحاشيه علي الحاشيه القديمه 108
2 - الحاشيه علي شرح الاشارات 110
3 - رساله شبهه طفره 308
4 - رساله مقدمه الواجب 140، 298، 308
5 - شرح الدروس للشهيد 157
آقا علي مدرس: تعليقات 326
آمدي، ابوالفتح عبد الواحد بن محمد:
غرر الحكم و درر الكلم 191
" الف "
ابراهيم بن ملاصدراي شيرازي: الحاشيه علي شرح التجريد و الحاشيه الخفريه و الدواني 111
ابرقوهي، محمد بن اسحاق بن ابي العباس: تلخيص التذكره 91
ابن ابي الحديد، عبدالحميد بن محمد: 1 - شرح نهج البلاغه 175
2 - الفلك الدائر في ...، 313
ابن ابي جمهور احساني ( صاحب عوالي اللئالي ) :
1 - انوار الهدايه 320
2 - برمكيه 316
3 - البوارق المحسنيه 321
4 - ذكر مستحقي الزكاه 321
5 - رساله در نكوهش وسواس و معني نيت در عبادات 321
6 - شرح باب حاديعشر 296
7 - عروه المستمسكين 316
8 - قبس الاقتداء في ...، 320
9 - كاشفه الحال 321
10 - المجلي لمرآه المنجي 214
11 - المشهديه 316
ابن اثير، مبارك بن ابي الكرم: النهايه في غريب الحديث 261
ابن اثير، نصر الله منشي كاتب المثل السائر 313
ابن المطهر علامه حلي ابن بابويه شيخ صدوق ابن بطريق حلي، يحيي بن الحسن: العمده في عيون صحاح الاخبار 187
ابن جني، ابو الفتح عثمان بن جني: شرح حماسه ابي تمام، اعراب الحماسه 306
ابن حاجب: الشافيه 149، 320
ابن حجر هيثمي، احمد بن احمد:
1 - الصواعق المحرقه 184
2 - الفتح المبين في شرح الاربعين 192
ابن حمزه طوسي، محمد بن علي بن حمزه: الوسيله الي نيل الفضيله 265
ابن خاتون عاملي: شرح اربعين 151
ابن خلكان، احمد بن ابراهيم بن ابي بكر: وفيات الاعيان 265
ابن زهره، ابوالمكارم حمزه بن علي بن زهره: غنيه النزوع 192
ابن سعيد حلي، يحيي بن سعيد: جامع الشرائع 291
ابن سينا، ابوعلي حسين بن عبدالله:
1 - اشارات 271
2 - التعليقات 89
3 - تفسير سوره اعلي 278
4 - تفسير سوره توحيد 289
5 - رساله حدود 272
6 - الشفا 178
7 - القانون 198
8 - نجات 272
ابن شمس الدين حسن ظافر: كنوز الوديعه من رموز الذريعه 209
ابن صباغ، نورالدين علي بن صباغ مالكي مكي: الفصول المهمه في معرفه الائمه 195، 290
ابن طاووس، رضي الدين علي:
1 - امان الاخطار 70
2 - مهج الدعوات 253
ابن عربي، محيي الدين:
1 - رساله في كيفيه السلوك 299
2 - الفتوحات المكيه 192
ابن فارس، ابوالحسين احمد بن فارس: مقاييس اللغه 240
ابن فناري ، محمد بن حمزه بن محمد عثماني:
مصباح الانس 299
ابن فهد حلي، احمد بن محمد: المهذب البارع في شرح مختصر الشرائع 253
ابن قتيبه دينوري، عبدالله بن مسلم: ادب الكاتب 64
ابن كمونه، سعد بن منصور بن كمونه: رساله در مبدا و معاد و اخلاق 289
ابن مسكويه، ابن علي احمد بن محمد: تهذيب الاخلاق، طهاره الاعراق 96
ابن ميثم، ميثم بن علي بن ميثم البحراني: شرح نهج البلاغه، مصباح السالكين 176
ابن ناظم: شرح الفيه ابن مالك 152
ابن نباته، جمال الدين ابو عبدالله محمد بن محمد بن نباته:
1 - رساله المفاخره بين السيف و القلم 246
2 - سرح العيون، شرح رساله ... 163
ابن هشام، ابومحمد عبدالله بن يوسف:
1 - شرح قطر الندي 166، 295
2 - مغني اللبيب 235
ابو اسحاق صابي:
1 - رسائل الصابي 138
2 - منشات 246
ابوالبقاء عبدالله بن حسين: التبيان في اعراب القرآن 82
ابوالفضل محمد بن عمر بن خالد: صراح اللغه 182
ابوالمكارم بن زهره ابن زهره ابوعلي سينا ابن سينا
ابونصر فتح بن محمد قيسي: قلائد العقيان و محاسن الاعيان 199
ابهري، سيف الدين احمد: الحاشيه علي شرح مختصر الاصول للعضدي 114
ابيوردي كاشاني، ملا ابوالحسن ابن احمد:
رساله در شرح شكل پانزدهم هندسه اقليدس 322
اثير الدين: ايساغوجي 333
احسائي ابن ابي جمهور احسائي احسائي، شيخ احمد:
1 - رساله در تفضيل برخي ائمه بر برخي ديگر 296
2 - رساله في العصمه و الرجعه 140
3 - شرح الزياره الجامعه 157
4 - شرح الفوائد 164
5 - نامه در پاسخ: بم بلغت ما بلغت 286
6 - سيزده رساله در پاسخ يا رد افراد و اشخاص متفرق 274 - 275
7 - چهارده رساله ديگر از او 276
احمد بن سليمان كمال: محيط اللغات 216
اردبيلي، محمد بن عبد الغني: شرح الانموذج 153
اردبيلي مقدس اردبيلي ارسطو، ارسطاطاليس:
1 - اثولوجيا 271، 325
2 - السماء و العالم 271
3 - مختصر من قوله في النفس 325
ازهري، خالد بن عبدالله:
1 - التصريح بمضمون التوضيح 88
2 - تركيب الخالد، تمرين الطلاب 87
استرآبادي - رضي صاحب شرح كافيه استرآبادي، محمد بن ابي طالب موسوي حسيني: شرح الفيه الشهيد 152
شرح الجعفريه، المطالب المظفريه 155
شرح خطبه رساله جعفريه 157
استرآبادي، ملامحمد جعفر:
1 - آب حياه 328
2 - تسهيل الصعاب، فهرست هشت كتاب 393
3 - حياه الارواح 296
4 - رساله آداب قرئات قرآن 329
5 - رساله در بيان احكام وضعيه و تكليفيه 286
6 - رساله در تعريف فقه 286
7 - رساله عمليه 328
8 - رساله في قواعد العلوم الادبيه و المنطقيه 329
9 - زينه الصلاه 328
10 - صيغ القعود 286، 328
11 - فلك مشحون 196
12 - لب اللباب 293، 329
13 - مصباح الهدي 329
14 - ملاذ الاوتاد 286
15 - موائد الاصول، موائد العوائد 252
استرآبادي، ميرزامحمد:
1 - الرجال الوسيط، تلخيص المقال 138
2 - منهج المقال، رجال كبير 251
اسفرائني عصام الدين اسفرائني، قاضي شهاب الدين احمد بن زبير:
المقامه الحصيه 246
اسكندر:
1 - مقاله في الماده و العله و الكون 325
2 - مقاله في الهيولي 325
اسكندر بيك منشي: عالم آراي عباسي 186
اصفهاني اژه اي: زبده المعارف 145
اصفهاني، حمزه بن حسن: التنبيه علي حدوث التصحيف 92
اصفهاني، شمس الدين محمود: شرح تجريد قديم، تسديد القواعد 88
اصفهاني شيخ محمد حسين اصفهاني اصفهاني، محمد صالح: رساله صحيح و اعم 288
اعرجي كاظمي، سيد محسن بن حسن:
1 - شرح الوافيه، الوافي 177
2 - الصلاه، الوسائل 184
اعسم، شيخ محسن بن حاج مرتضي: كشف الظلام عن وجوه شرائع الاسلام 206
افضل الدين محمد تركه: انموذج العلوم 308
الغ بيك، محمد بن شاهرخ:
1 - زيج الغ بيك 147
2 - الملكيه في تحقيق دائره الارتفاع 323
امام الحرمين جويني
امام حسن عسكري عليه السلام: تفسير منسوب به آن حضرت 90 و 278
امام رازي فخر رازي
امام زين العابدين عليه السلام: الصحيفه السجاديه 182
امام صادق عليه السلام: مصباح الشريعه منسوب به آن حضرت 294
امام علي عليه السلام:
1 - اشعاري منسوب به حضرت 309، 310
2 - غرر الحكم و درر الكلم 191
3 - مناجات خمسه عشر 243
4 - نهج البلاغه 262
امير الاسلام طبريس
انصاري شيخ انصاري
ايجي، عضد الدين عبد الرحمن بن احمد: شرح مختصر الاصول 171
ايرواني قزويني، شيخ عبدالكريم: حاشيه رياض المسائل 305
" ب "
بابا افضل كاشاني:
1 - ترجمه رساله نفس ارسطو 273، 315
2 - جاودان نامه 272، 315
3 - راه انجام 273
4 - رساله در آرايش و پرورش روح 273
5 - زجر النفس، ترجمه ينبوع الحياه 273، 324
6 - ساز و پيرايه شاهان 272 و 315
7 - عرض نامه 272، 315
8 - مدارج الكمال 272، 315
9 - منطق، رساله منطق 273، 315
10 - چند رساله ديگر از او 315
البحتري، ابي عباده وليد بن عبيد طائي: ديوان 136
بحر العلوم:
1 - حاشيه بر معالم الاصول 294
2 - شرح وافيه الاصول 284، 285
3 - فوائد سيد بحر العلوم 286
بحراني، سيد هاشم: مدينه المعاجز 219
بحراني، شيخ يوسف:
1 - الحدائق الناظره 126
2 - صلاه 288
بحراني، علي بن محمد المقامي: رساله في بيان وجوه ترجيح بعض الاخبار المختلفه علي بعض 139
بخاري، علي شاه بن محمد قاسم خوارزمي: ثمره شجره 97
بديع الزمان همداني، احمد: مقامات 246
برسي، حافظ رجب: مشارق الانوار 319
برغاني شهيد ثالث
بروجردي، شيخ علي اصغر بن علي اكبر، ملاعلي اصغر:
1 - الارث و الرضاع 64
2 - الافاضات الرضويه 68
3 - البوارق اللامعه 79
4 - تفريح الارواح 329
5 - جنگ، مستطرفات 101
6 - در مكنون 132
7 - ديوان 135
8 - رساله در اعتقادات 329
9 - سيف الشيعه 148
10 - شرح المنظومه في الوصايا 174
11 - صارم الغزاه 180
12 - صلاه جمعه 283
13 - لئالي الكلام في ...، 211
14 - مثنوي 331
15 - مختصر موائد العوائد 329
16 - مخزن الاسرار 283
17 - مدارج الملهمات 305
18 - مشكاه الانوار در اسرار ائمه اطهار 224، 317
19 - منظومه در وصيت 331
20 - نور الانوار في رجعه الائمه الاطهار 259، 317
21 - و جيزه في اوصاف اهل العصمه 350
بغوي شافعي، ابو محمد حسين بن مسعود:
1 - مشكاه المصابيح 225
2 - معالم التنزيل 232
البلدي، محمد علي بن عبدالائمه: الرحله البدريه 137
بوعلي سينا ابن سينا
بهائي شيخ بهائي
بهبهاني وحيد بهبهاني
بي دل، حاج محمد بن علي محمد مازندراني: مقتل بي دل 242
بيرجندي، نظام الدين عبدالعلي بن محمد:
1 - الحاشيه علي شرح الچغميني 113
2 - شرح بيست باب خواجه 153
3 - شرح شمسيه الحساب 318
بيضاوي، قاضي عبدالله بن عمر:
1 - انوار التنزيل، تفسير بيضاوي 72
2 - طوالع الانوار 186
" ت "
تبريزي، محمد حسين بن خلف، برهان: برهان قاطع 78
تجلي، ميرزا علي رضا:
حاشيه بر حاشيه ملاعبدالله 105، 297
ترمذي، ابوعيسي محمد بن عيسي ( صاحب صحيح ترمذي ): الشمائل المحمديه (ص) 179
تستري قاضي نورالله شهيد
تفتازاني، احمد بن يحيي بن محمد ابن تفتازاني: شرح تهذيب المنطق تفتازاني 332
تفتازاني، سعد الدين:
1 - حاشيه تفسير الكشاف 118
2 - الحاشيه علي شرح العضدي شرح الشرح 115
3 - شرح التصريف 155، 320
4 - شرح مفتاح العلوم 173
5 - مختصر المطول 217
6 - المطول 229
تفرشي، مير مصطفي بن حسين: نقد الرجال 257
تلمساني، محمد بن عفيف: فصاحه المشوق 246
تنكابني، حسين بن ابراهيم: رساله در وحدت وجود 322
تنكابني حكيم مومن
تنكابني، ميرزا محمد بن سليمان ( صاحب قصص العلماء ):
1 - شرح شرح تصريف تفتازاني 159
2 - شرح صمديه شيخ بهائي 161
توني، ملاعبدالله: الوافيه 264
تويسركاني، شيخ حسينعلي: فصل الخطاب 194
تويسركاني، شيخ محمد نبي بن احمد: لئالي الاخبار 210
" ث "
ثعالبي: منشات 246
ثقه الاسلام كليني كليني
" ج "
جاحظ:
صد كلمه 309
جاربردي، فخرالدين احمد بن حسن: شرح الشافيه 158
جامي عبد الرحمن بن احمد:
1 - شرح فصوص الحكم 164
2 - شرح الكافيه، الفوائد الضيائيه 169
3 - لمعات، لوامع 212
جرجاني، محمد بن علي: الثاقب في المناقب 97
جرجاني مير سيد شريف
جزائري، سيد عبدالله: رساله رمحيه 273
جزائري، سيد نعمت الله:
1 - الجواهر الغوالي، مدينه الحديث 101
2 - خطبه نكاح 273
3 - مسكن الشجون في ...، 224
4 - هديه المومنين و تحفه الراغبين 267
جزائري، شيخ عبد النبي:
حاوي الاقوال 124، 274
جزري ابن اثير
جلال الدين سيوطي سيوطي
جوهري، اسماعيل بن حماد ( صاحب صحاح ): صحاح اللغه 181
جويني، عبد الملك بن ابي محمد، امام الحرمين: الورقات، اصول فقه 317
جيلاني، نظر علي بن محمد محسن: دره التاج، سراج اليقين 132
" چ "
چلبي، حسن بن محمد بن شاه فناري رومي: الحاشيه علي المطول 120
" ح "
حائري شيرازي، ملامحمد حسن
حاج معصوم قزويني: مصابيح الهدايه في شرح البدايه 226
حاجي كلباسي:
نخبه 257
حاجي نوري نوري
حافظ رجب برسي برسي
حافظي كاشاني، عبد الصمد بن كمال بن امير حاج: شرح عوامل جرجاني 162
حجه الاسلام شفتي شفتي
حجه الاسلام غزالي غزالي
حريري، ابو محمد قاسم بن حريري بصري:
1 - دره الغواص 309
2 - المقامات 241، 246
حسن بن محمد: جام جم 97
حسين بن عبد الصمد حارثي، پدر شيخ بهائي:
1 - رضاعيه 313
2 - لغز لاميه 246
حسيني، سيد فخر الدين محمد بن حسين: الحاشيه علي شرح هدايه الميبدي 116
حسيني، ميرزا محمد ابراهيم بن حسين: الحاشيه علي معالم الاصول 112
حكيم مومن،اميرمحمد مومن بن محمد زمان حسيني تنكابني: تحفه المومنين، التحفه 84
حلي ابن بطريق حلي
حلي ابن سعيد حلي
حلي ابن فهد حلي
حلي، حسن بن سليمان: المحتضر 319
حلي شيخ علاء الدين حلي
حلي، عزالدين الحسن بن شمس الدين محمد بن علي المهلبي: الانوار البدريه 71
حلي علامه حلي
حلي فاضل مقداد
حلي فخر المحققين
حلي محقق حلي
حميري:
قرب الاسناد 281
حويزي، شيخ اسحاق:
حاشيه بر حاشيه ملا عبدالله 295
حويزي شيرازي، عبد علي بن جمعه ( صاحب تفسير نور الثقلين ): نور الثقلين 260
" خ "
خطائي، نظام الدين عثمان:
1 - حاشيه بر مختصر تفتازاني 119، 310، 333
2 - حاشيه بر مطول تفتازاني 120، 314
خطيب قزويني: الايضاح في علم البلاغه 311
خفري، شمس الدين محمد بن احمد:
1 - حاشيه بر الهيات شرح تجريد 333
2 - شرح التذكره، التكمله في شرح التذكره 155
خواجه محمد پارسا: رساله در عرفان 302
خواجه نصير طوسي:
1 - اعتقادات 289
2 - تجريد الكلام 318
3 - تحرير اقليدس 83
4 - تحرير اكرثاو ذوسيوس 83
5 - تحرير المجسطي 83
6 - دوازده امام خواجه 135
7 - رساله مشتمله علي اجوبه الطوسي 299
8 - شرح الاشارات 151
9 - فصول 289
10 - قواعد العقائد 289
خوارزمي بخاري
خوانساري آقاجمال
خوانساري آقاحسين
خوانساري، ملا احمد: مصابيح الاصول 225
" د "
دربندي، ملاآقا: رجال 271
دشتكي مير صدرالدين دشتكي
دواني، ملاجلال:
1 - انموذج العلوم 308
2 - تفسير سوره توحيد 289
3 - رساله زوارء 287، 315، 320
4 - شرح زوارء 320
5 - شواكل الحور في ...، 312
دهدار، محمد بن محمود:
1 - اشراق النيرين 301
2 - الف انسانيت 301
3 - خلاصه الترجمان في ...، 285، 302
4 - در يتيم 301
5 - رساله در ذوقيات عقلي و معقولات ذوقي 302
6 - رساله در عرفان 301، 302
7 - رقائق الحقائق 301
8 - كواكب الثواقب 301
9 - نفائس الارقام 302
10 - نور الهدايه 330
ديلمي:
ارشاد القلوب 286
دينوري ابن قتيبه
" ر "
رازي، فخر فخر رازي
رازي قطب الدين محمد رازي
رازي، محمد بن ابي بكر بن عبدالقادر: مختار الصحاح 217
راغب اصفهاني، حسين بن محمد: المحاضرات 215
راوندي، قطب الدين ابوالحسين سعيد بن هبه الله:
1 - خرائج 290
2 - ناسخ و منسوخ 326
رشتي ميرزا حبيب الله رشتي
رضوي، محمد صدرالدين:
1 - رساله الدره البيضاء 304
2 - رساله در علم باري 304
رضي الدين علي بن طاووس ابن طاووس
رضي سيد رضي
رضي، صاحب شرح كافيه، نجم الائمه: شرح كافيه 169، 170
رومي چلبي چلبي
" ز "
زمخشري، جارالله محمود بن عمر:
1 - اساس البلاغه 65
2 - الكشاف 205
زنجاني، عبدالوهاب بن ابراهيم: شرح تصريف زنجاني 326
زواره اي، علي بن حسن:
1 - ترجمه الخواص تفسير زواره اي 86
2 - روضه الابرار، ترجمه و شرح نهج البلاغه 141
" س "
سبزواري، حسن بن حسين شيعي البيهقي بهجه المباهج 79
سبزواري، محقق:
1 - ذخيره المعاد 136
2 - روضه الانوار 141
3 - كفايه الاحكام 207
4 - مقالات جرت بينه و بين المحقق الخوانساري 284
سبزواري، محمد بن محمد: جامع الاخبار 284
السبكي، بهاء الدين تقي الدين احمد بن عبد الكافي: عروس الافراح في ...، 186
سرخه اي، حاج شيخ محمد: التقريرات 91
سعيدي قمي، ميرزا محمد حسين بن محمد تقي:
1 - باغ ارم در آداب عجم 75
2 - مهذب المقال 254
سلطان العلماء : انموذج العلوم 308
الحاشيه علي المدارك 121
الحاشيه علي معالم الاصول 121
سمرقندي: شرح آداب البحث 279
سيالكوتي، عبدالحكيم شمس الدين: حاشيه انوار التنزيل 105
سيد بحر العلوم بحر العلوم
سيد رضي، محمد بن الحسين: ديوان رضي 273
نهج البلاغه 262
سيد صدرالدين قمي: شرح وافيه الاصول 284
سيد عبدالله شبر شبر
سيد عليخان مدني:
1 - انوار الربيع 73
2 - رياض السالكين 144
3 - سلافه العصر 148
سيد علي طباطبائي صاحب رياض سيد فتاح: عناوين 277
سيد محمد جواد حسيني عاملي صاحب مفتاح الكرامه
سيد محمد مجاهد مجاهد
سيد مرتضي، علم الهدي علي بن الحسين:
1 - الامالي، الغرر و الدرر 69
2 - الانتصار 70، 277، 323
3 - تنزيه الانبياء 297
4 - الشافي 149
5 - الفصول 264
سيد نعمت الله، جزائري
سيوري فاضل مقداد
سيوطي، جلال الدين عبدالرحمن بن ابي بكر:
1 - البهجه المرضيه، سيوطي 80، 291
2 - تاريخ الخلفاء 80
3 - منتهي العقول في منتهي النقول 300
" ش "
شافعي ايجي، شهاب الدين احمد جلال الدين: توضيح الدلائل 95
شاه محمد اصطهباناتي شيرازي، ملامحمد: شرح الصحيفه، رياض العارفين 160
شبر، سيد عبدالله:
1 - مصابيح الانوار 225، 293
2 - نهج السالكين 250
3 - مهيج الاحزان و مثير الاشجان 255
شريف العلماء: القواعد الشريفيه، تقريرات بحث 199، 288
شريف رضي سيد رضي
شريف مرتضي سيد مرتضي
شعله الموصلي، ابي عبدالله محمد بن احمد: كنز المعاني في ...، 303
شفتي، حجه الاسلام سيد محمد باقر: مطالع الانوار 229
شوشتري قاضي نورالله شهيد
شهرستاني، صاحب ملل و نحل: ملل و نحل 311
شهشهاني، سيدمحمد بن عبد الصمد حسيني: انوار الرياض 73، 299
شهيد اول، ابوعبدالله شمس الدين محمد بن جمال الدين مكي:
1 - الفيه 321، 325
2 - الدروس الشرعيه 133
3 - الذكري 137
4 - رساله در جواز سفر در ماه رمضان 303
5 - غايه المراد في شرح نكت الارشاد 191، 284
6 - القواعد و الفوائد 200
شهيد ثالث، ملامحمد تقي بن محمد برغاني: عيون الاصول 190
شهيد ثاني، زين الدين بن علي بن احمد شامي عامي:
1 - اسرار الصلاه 288، 303
2 - تخفيف العباد في بيان احوال الاجتهاد 317
3 - تمهيد القواعد 92
4 - درايه 303
5 - رساله في الحدث اثناء الغسل 318
6 - رساله في من تيقن الطهاره ...، 318
7 - روض الجنان 143
8 - الروضه البهيه، شرح اللمعه 141
9 - شرح بدايه الدرايه 311، 316
10 - صلاه مسافر، نتائج الافكار 318
11 - كشف الريبه 279، 325
12 - مسالك الافهام 221
13 - المقاصد العليه 241، 279
شيخ احمد احسائي احسائي
شيخ الرئيس ابن سينا
شيخ بهائي، بهاء الدين محمد بن حسين عاملي:
1 - جوابات شيخ بهائي به شيخ صالح 332
2 - حاشيه انوار التنزيل 104
3 - الحبل المتين 125
4 - خلاصه الحساب 130، 314، 324
5 - رساله تحريم ذبائح اهل كتاب 277، 318
6 - زبده الاصول 145، 285، 318
7 - شرح الاربعين 150
8 - صمديه 307، 312
9 - القصائد 198
10 - لغز القانون 246
11 - مفتاح الفلاح 238
12 - نان و حلوا 329
13 - وجيره 330
شيخ جعفر كبير كاشف الغطاء
شيخ جيلي، عبدالكريم بن ابراهيم جيلي صوفي: الانسان الكامل 71
شيخ حرعاملي، محمد بن حسن:
1 - تفسير شيخ حر، كشف المراد 90
2 - الجواهر السنيه 101
3 - الفصول المهمه في ...، 194
4 - وسائل الشيعه 264
شيخ حسن، فرزند شهيد ثاني صاحب معالم
شيخ شهاب الدين بن الهائم، احمد بن محمد: معونه الحساب 234
شيخ صدوق، ابي جعفر محمد بن
علي بن بابويه قمي:
1 - اعتقادات 318
2 - الامالي، المجالس، عرض المجالس 69
3 - الخصال 129
4 - عيون اخبار الرضا 189
5 - كتاب من لايحضره الفقيه 247
6 - كمال الدين 207
7 - معاني الاخبار 233
8 - هدايه 290
شيخ طوسي، ابي جعفر محمد بن حسن:
1 - الاستبصار 66
2 - تهذيب الاحكام 95
3 - الخلاف 130
4 - رجال شيخ 280
5 - فهرست شيخ 280
6 - المبسوط 213
7 - مصباح المتهجد 228
8 - النهايه 261
شيخ عبدالعالي، كركي
شيخ علائالدين، ابي الحسن علي
الحلي: اشاره السبق 291
شيخ علي دده: محاضره الاوائل و مسامره الاواخر 300
شيخ علي عاملي، نواده شهيد ثاني ( صاحب در المنثور ): الزهرات الزويه في ...، 146
شيخ فيضي بن مبارك: سواطع الالهام، تفسير بي نقطه 148
شيخ محمد بن شجاع القطان: معالم الدين في فقه آل يس 232
شيخ محمدتقي بن عبد الرحيم صاحب حاشيه
شيخ محمد حسن صاحب جواهر
شيخ محمد حسين اصفهاني: الفصول الغرويه 194
شيخ مرتضي انصاري: فرائد الاصول، رسائل 193
شيخ مفيد، محمد بن محمد:
1 - المقنعه 243
2 - ارشاد 286
شيخ نوري نوري
شيرازي قطب الدين شيرازي
شيرازي، مظفرالدين: رساله درباره آيه: و ان كنتم في ريب ...، 311
شيرواني، ملاميرزا: الحاشيه علي معالم الاصول 123، 287
" ص "
صائب تبريزي:
اشعاري از او 277
صاحب بن عباد: منشات 246
صاحب جواهر، شيخ حسن نجفي:
1 - جواهر الكلام 120، 273
2 - نجاه العباد 256
3 - هدايه الناسكين من ...، 267
صاحب حاشيه، شيخ محمد تقي بن عبدالرحيم: هدايهالمسترشدين 266
صاحب حدائق بحراني.
صاحب الدر المنثور شيخ علي عاملي
صاحب رياض، سيد علي طباطبائي:
1 - رساله در اجماع 286، 294
2 - رساله در اجماع و استصحاب 295
3 - رساله در حجيت شهرت 286، 294
4 - رساله در حجيت مفهوم بطريق اولي 295
5 - الشرح الصغير، حديقه المتقين 160
صاحب سلافه العصر سيد عليخان مدني
صاحب شرح دورس آقاحسين خوانساري
صاحب عوالي اللالي ابن ابي جمهور
صاحب قصص العلماء تنكابني
صاحب كشف اللثام فاضل هندي
صاحب مدارك، سيد محمد بن علي موسوي عاملي:
1 - مدارك الاحكام 219، 277
2 - نهايه المرام، شرح المختصر
النافع 262
صاحب مستدرك الوسائل نوري
صاحب معالم، شيخ حسن، فرزند شهيدثاني:
1 - تقريظ بر كتاب فرقد الغرباء 247
2 - معالم الاصول 231، 279، 314
3 - معالم الدين ( فقه ) 231
صاحب مفتاح الكرامه، سيد محمد جواد حسيني عاملي نجفي:
1 - العصره في العصير 317
2 - مفتاح الكرامه 238
صاحب مقابيس، شيخ اسدالله بن اسماعيل دزفولي كاظمي:
1 - رساله مواسعه و مضايقه 305
2 - اللولو المسجور في معني الطهور 213، 277
صاحب مناهل سيد مجاهد
صدر المتاليهن ملاصدرا
صدوق شيخ صدوق
صفدي، خليل بن ايبك: نصره الثائر علي المثل السائر 313
صوفي فلكي، ابوالحسين عبدالرحمن: صور الكواكب 185
" ض "
ضياء الدين بن مجد الدين الحلي: منيه اللبيب في شرح التهذيب 252
" ط "
طالقاني عرفي طالقاني
طباطبائي صاحب رياض
طباطبائي، ميرزا رفيع الدين: شجره الهيه 285
طبرسي، ابومنصور احمد بن علي: احتجاج 62
طبرسي، امين الاسلام:
1 - مجمع البيان 215
2 - نثر اللالي 309
طبري آملي، شيخ محمد باقر:
1 - الحاشيه علي الحاشيه 106
2 - شرح الصمديه 161
طبيب، محمد بن محمد: انيس العابدين 74
طريحي، شيخ فخرالدين:
1 - جامع المقال 303
2 - مجمع البحرين 214
3 - المنتخب في المرائي، منتخب الطريحي 245
طوسي ابن حمزه طوسي
طوسي خواجه نصيرالدين
طوسي شيخ طوسي
طولي، حسين بن صدرالدين:
1 - حديقه الانوار، تفسير آيه نور 319
2 - لباب العقائد و مظهر الاسرار 320
طهراني، ميرزا مسيح بن محمد سعيد:
1 - شرح القواعد، كاشف النقاب ...، شق الاكمام ...، 166، 274
2 - القواعد 200
" ع "
عارف لاهيجاني: اشعاري از او 277
عاملي ابن خاتون
عاملي حسين بن عبدالصمد
عاملي شهد اول
عاملي شهيد ثاني
عاملي شيخ بهائي
عاملي شيخ حر عاملي
عاملي صاحب مدارك
عاملي صاحب معالم
عاملي صاحب مفتاح الكرامه
عاملي، علي بن محمد بن ملكي:
تقريظ بر كتاب فرقد الغرباء 247
عبد الجليل حسين قاري:
شرح منظومه محمد بن جزري 303
عبد الرحيم بن محمد شريف: مقصد الطالب و منتهي المطالب 242
عبد الرزاق كاشي كاشي
عبد الروف مناوي: كنوز الدقائق 300
عرفي طالقاني، ملانعيما، محمد نعيم بن محمد تقي:
1 - اصل الاصول 67
2 - تنقيح المرام في ...، 93
3 - رساله در مساله حدوث عالم 330
4 - منهج الرشاد في ...، كتاب في المعاد 248
عصام الدين اسفرايني، ابراهيم بن محمد بن عربشاه:
1 - حاشيه انوار التنزيل 104
2 - الحاشيه علي شرح الجامي علي الكافيه 112
عقدائي، محمدتقي بن علي: خلاصه الاصول 129
علامه حلي، جمال الدين ابي منصور حسن بن يوسف:
1 - ارشاد الاذهان 65
2 - ايضاح الاشتباه 318
3 - تبصره المتعلمين 81
4 - تحرير الاحكام الشرعيه 82، 273
5 - تذكره الفقهاء 85
6 - تهذيب الوصول 96
7 - الجوهر النضيد 102
8 - خلاصه الاقوال 103
9 - سعديه 318
10 - قواعد الاحكام 201
11 - مختلف الشيعه 218
12 - منتهي المطلب 245
13 - نهايه الاصول 260
14 - نهج الحق و كشف الصدق 263
علامه مجلسي مجلسي
علم الهدي سيد مرتضي
علم الهدي فيض كاشاني، محمد بن فيض
علي بن ابراهيم قمي قمي
علي بن جعفر ( عليه السلام ): مسائل علي بن جعفر 281
" غ "
غزالي، ابوحامد محمد بن محمد:
1 - احياء العلوم 63
2 - المستصفي 222، 284
3 - منهاج العابدين 248
غزنوي، محمد بن مسعود:
كفايه التعليم في صناعه التنجيم 207
غياث الدين بحر آبادي: حاشيه هدايه الحكمه 333
غياث الدين منصور: رساله جذر اصم 279
" ف "
فارابي، ابونصر: رساله جمع بين الرايين 308
فارسي، عماد الدين يحيي بن علي: شرح ايساغوجي 333
فارسي، كمال الدين ابي الحسن: تنقيح المناظر 94
فاضل جواد، شاگرد شيخ بهائي: غايه المامول في ...، 190
فاضل مقداد، جمال الدين مقداد بن عبدالله سيوري حلي:
1 - التنقيح الرائع 93
2 - شرح باب حاديعشر، النافع 153، 307
3 - كنز العرفان، آيات الاحكام 208
فاضل هندي:
1 - كشف اللثام 206
2 - اللالي العبقريه في ...، 211
3 - المناهج السويه في ...، 244، 271
فخر المحققين، محمد بن حسن بن يوسف الحلي: ايضاح الفوائد 75
فخررازي، محمد بن عمر: مفاتيح الغيب، تفسير فخر 237
فراهي، بدرالدين ابي نصر:
نصاب الصبيان 326
فسائي، كمال الدين محمد بن معين الدين: شواهد المطول 180
فسائي، محمد مسيح بن حاج اسماعيل:
1 - حاشيه بر حاشيه خفري بر شرح تجريد 314
2 - صلاه جمعه 304
فيروز آبادي: قاموس اللغه 197
فيض كاشاني، علم الهدي محمد بن فيض: معادن الحكمه 230
فيض كاشاني، ملامحسن:
1 - الحقائق 127
2 - شرح صحيفه سجاديه 324
3 - الصافي 180
4 - علم اليقين في اصول الدين 187
5 - اللالي المخزونه، اللالي المستخرجه 212
6 - معتصم الشيعه 234
7 - مفاتيح الشرائع 236
8 - الوافي 263، 296، 332
9 - الهدايه؟ 266
" ق "
قائني، محمد جعفر: شرح شواهد شرح قطر 329
قائني، ملا ابوالحسن بن احمد: روض الجنان 143
قائني هروي باختري، صالح بن محمد بن صالح: عمل صالح، قرابادين 188
قاري، محمد بن شمس الدين: قاسميه 331
قاسم بن حسين زال: رساله در بيان روشني صبح كاذب 323
قاضي زاده رومي:
1 - شرح اشكال التاسيس 315، 324
2 - شرح الچغميني 156
قاضي سعيد قمي: كليد بهشت 301
قاضي علي بن ملك حصن الرتبين الجوادي: الزايرجه 334
قاضي نور الله شهيد:
1 - احقاق الحق 63
2 - مجالس المومنين 213
قره باغي محمد شاهي، ملا يوسف بن محمد جان: خلوتيه 308
قزويني، آقا رضي:
1 - كحل الابصار و نور الانظار، الحاشيه 204
2 - ميزان المقادير 255
قزويني، امير محمد ابراهيم حسيني: رساله در علم باري 304
قزويني، سيد ابراهيم: ضوابط الاصول 185
قزويني، سيدعلي: الحاشيه علي القوانين 118
قزويني غفاري، احمد بن محمد بن عبد الغفار: نگارستان 258
قزويني، ملاخليل: شرح كافي كليني، صافي 167
قزويني واعظ قزويني .
قطب الدين راوندي راوندي
قطب الدين شيرازي، محمود بن مسعود: شرح القانون 165
قطب الدين محمد رازي:
1 - شرح الشمسيه، تحرير القواعد 159 ، 290
2 - المحاكمات بين شرحي الاشارات 216
القمي، علي بن ابراهيم: تفسير القمي 91
القمي ميرزاي قمي
قوشجي، ملاعلي:
1 - حساب فارسي 127
2 - شرح التجريد 154
قونوي، صدرالدين محمد بن
اسحاق:
1 - رساله مشتمله علي اسئله صدر الدين عن الطوسي 299
2 - رساله من القونوي في جواب الطوسي 299
3 - الفكوك 300
4 - مفتاح الغيب 299
5 - نصوص 300
قيصري، داوود بن محمود: شرح الفصوص 163
" ك "
كاشاني فيض كاشاني
كاشاني كرسوي، حسين بن علي حسيني: هديه الناصري 268
كاشاني، ملاحبيب الله: وسيله المعاد و ذريعه العباد 299
كاشاني ملا فتح الله كاشاني
كاشف الدين محمدا: طريق استخراج تقويم قمر 322
كاشف الغطاء، شيخ جعفر الحلاوي النجفي:
1 - الحق المبين 128
2 - كشف الغطاء 305
كاشف الغطاء، شيخ حسن بن شيخ جعفر:
1 - انوار الفقاهه 74
2 - السلاح الماضي في احكام القاضي 147
كاشف الغطاء، شيخ علي نجفي: طهارت 287
كاشف الغطاء، شيخ موسي فرزند شيخ جعفر:
1 - تقريرات بحث او 251، 303
2 - منيه الراغب في ...، 251
كاشفي، ملاحسين: مواهب عليه، تفسير حسيني 253
كاشي، عبد الرزاق: شرح الفصوص 164
كاشي، مولانا ابي الحسن:
المعارف في المعارف 307
كاظمي صاحب مقابيس
كاظمي قاري، محمد بن شمس الدين: قاسميه 197
كاظمي، ملا محمد امين بن محمد علي: مشتركات كاظمي 294
كركي محقق ثاني
كركي، عبد العالي ابن محقق كركي: شرح ارشاد الاذهان، منهج السداد 103
كرماني، محمدحسين بن محمد كاظم منشي: حاشيه بر شوارق 306
كرماني، نفيس بن عوض بن حكيم: شرح الموجز، شرح نفيسي 175
كرمانشاهي، آقامحمد بن آقا عبدالله:
1 - رساله خلع 328
2 - چند صفحه از مسائل فقهي 328
كفعمي، شيخ تقي الدين ابراهيم بن علي:
1 - البلد الامين 78
2 - مصباح الكفعمي، جنه الامان الواقيه 227
كليني، ثقه الاسلام، ابي جعفر محمد بن يعقوب بن اسحاق: الكافي 202
كمال الدين بن حميد: شرح استعارات ديباجه شرح شمسيه 333
كمال الدين محمد بن طلحه قرشي: مطالب السوول 228، 290
" گ "
گيلاني، رفيع بن محمد رفيع: الحاشيه علي معالم الاصول 123
" ل "
لاري شيرازي، عبد الغفور: الحاشيه علي شرح الجامي علي الكافيه 112
لاهيجي، حسن بن عبد الرزاق: شمع اليقين 179
لاهيجي، محمد باقر: تذكره الائمه 85
لاهيجي، ملا عبدالرزاق:
1 - الحاشيه علي الحاشيه الخفريه 107
2 - شوارق الالهام 179، 287، 292
3 - گوهر مراد 210
لاهيجي، ميرزا محمد باقر نواب: شرح نهج البلاغه 176
" م "
ماجد كاشاني، محمد بن ابراهيم حسيني: رساله در علم باري 323
مازندراني ملاصالح مازندراني مجاهد، سيد محمد:
1 - بحث مواسعه و مضايقه 296
2 - رساله: آيا پدر مي تواند بقيه مدت متعه فرزند صغيرش را ببخشد 296
3 - المصابيح، مصابيح الجهاد ...، 226
2 - مفتاح الاحكام 238
5 - مفاتيح الاصول: 236
مجلسي، محمد باقر بن محمدتقي، مجلسي دوم:
1 - بحار الانوار 76
2 - جلاء العيون 100 ، 280
3 - حدود وديات 289
4 - حق اليقين 128
5 - حليه المتقين 128
6 - حياه القلوب 129
7 - رساله اختيارات 128
8 - رساله اوزان و مقادير 289 و 328
9 - زاد المعاد 144
10 - صراط النجاه 183
11 - عين الحياه 189، 282
مجنون عامري: ديوان 136
محقق اعرجي اعرجي كاظمي
محقق اردبيلي مقدس اردبيلي
محقق ثاني، كركي، علي بن عبد العالي:
1 - جامع المقاصد 99
2 - جعفريه 321
3 - خراجيه، قاطعه اللجاج 313، 317
4 - شرح الفيه شهيد 322
محقق حلي، اول،ابوالقاسم نجم الدين جعفر بن حسن:
1 - شرائع الاسلام 149
2 - المختصر النافع 218
3 - المعتبر 233
محقق سبزواري سبزواري
محقق طوسي خواجه نصير طوسي
محقق كركي محقق ثاني
محقق محقق حلي
محمد بن احمد الخطيب: المستطرف 223
محمد بن شريف حسيني: ترجمه كبري در منطق 295
محمد بن عبد الخالق بن معروف: كنز اللغه 209
محمد بن عبد الوهاب:
1 - رساله اصول دين 330
2 - رساله درباره اينكه وهابي ها در فقه محصور در فتاواي ائمه اربعه نيستند 330
3 - رساله في التوحيد 330
4 - شرح و تفسير لااله الا الله 330
محمد بن كاشف الدين: تحفه عباسيه، در حل سه مساله 323
محمد بن محمود حسيني: بهجه الطالبين 283
محمد بن محمود دهدار دهدار
محمد بن مكي شهيد اول
محمد علي بن محمد رضا:
فوائد 289
محمدهادي بن مرتضي: نواده برادر فيض كاشاني: شرح المفاتيح 173
محمدمهدي بن مير سيد علي حسيني: رساله: آيا پدر مي تواند بقيه مدت متعه فرزند صغيرش را ببخشد 295
مراغي، سيد عبد الفتاح بن علي حسيني: العناوين 188
مسعودي، علي بن الحسين: مروج الذهب 221
مشهدي ابو البركات بن اسماعيل: كشف الخلاصه، شرح خلاصه الحساب بهائي 205
معز الدين محمد مشهدي: انموذج العلوم 308
مفيد شيخ مفيد
مقدس اردبيلي، احمد بن محمد:
1 - حديقه الشيعه 127
2 - زبده البيان، آيات الاحكام 145
3 - شرح ارشاد الاذهان، مجمع الفائده و البرهان 151
ملا احمد نراقي نراقي
ملاحسن پاشا بن علاء الدين الاسود: شرح مراح الارواح 171
ملاحسين كاشفي كاشفي
ملارجب: رساله در معني وجود و اشتراك لفظي و معنوي 301
ملارفيعا گيلاني: شرح الكافي 167
ملاشمسا گيلاني: الحاشيه علي شرح التجريد و الحاشيه الخفريه 111
ملاصالح مازندراني:
1 - الحاشيه علي معالم الاصول 123، 285
2 - شرح الكافي 168
3 - شرح زبده الاصول بهائي 157
ملاصدرا، صدرالدين محمد شيرازي، صدر المتالهين:
1 - الاسفار الاربعه، الحكمه المتعاليه 67
2 - اكسير العارفين 290
3 - تفسير آيه الكرسي 89
4 - رساله في خلق الاعمال 290
5 - شرح الكافي 169
6 - شرح هدايه الحكمه 177
7 - الواردات القلبيه 317
ملاعبدالله توني توني
ملاعبدالله يزدي:
1 - الحاشيه 105، 295، 297
2 - حاشيه بر حاشيه خطائي 310
ملاعلي قوشجي قوشجي
ملاعماد بن محمد بن يحيي: الحاشيه علي شرح الشمسيه 113
ملافتح الله كاشاني: منهج الصادقين 250
ملامحسن بن محمد طاهر قزويني طالقاني:
1 - حاشيه بر حاشيه ملا عبدالله 283
2 - العوامل 189، 312
ملامحسن فيض فيض كاشاني
ملامحمد امين: الحاشيه علي الشهاب الثاقب 117
ملاميرزا شيرواني شيرواني
ملا نعيما عرفي طالقاني
مناوي عبد الرووف مناوي
منشي اسكندر بيك
موسوي، ابوطالب محمد: دافعه العطب في ...، 317
موسوي، سيد باقر: حاشيه بر حاشيه ملا عبدالله، شرح حاشيه 106
مولانا محمد حسين: اثبات واجب 309
مولانا سعد الله: حدائق الدقائق 125
مولانا محمد باقر:
1 - حركت خاصه شمس 322
2 - قاعده في مساحه الدائره 322
3 - مقاله راجع به حركت و تدوير 322
مهذب الدين، احمد بن عبد الرضا: فائق المقال في ...، 283
ميبدي، قاضي ميرحسين: شرح هدايه الحكمه 178، 290
ميداني: منشات 246
ميرخواند بن خاوند شاه: روضه الصفا 143
ميرزاجان باغنوي شيرازي:
1 - انموذج العلوم 308
2 - حاشيه شرح اشارات 109
3 - الحاشيه علي الحاشيه القديمه 108
4 - الحاشيه علي شرح المختصر للعضدي 115
5 - الحاشيه علي شرح حكمه العين 113، 285، 326
ميرزا حبيب الله رشتي:
1 - تقريرات بحث او 298
2 - كتاب غصب 282
3 - كتاب لقطه 282
ميرزا حسين نوري نوري
ميرزا صالح عرب، ميرمحمد صالح بن حسن حائري موسوي: صفاء الروضه 183
ميرزاي آشتياني: حاشيه رسائل شيخ انصاري 298
ميرزاي قمي، ابوالقاسم بن محمد حسن گيلاني:
1 - رساله در ترجمه يك حديث 140
2 - رساله شرط ضمن عقد 277
3 - غنائم الايام 191
4 - القوانين المحكمه 202 و 297
5 - مرشد العوام 220
6 - معين الخواص 235
7 - منهاج الاحكام 277
8 - نوزده رساله 292
ميرسيد شريف جرجاني:
1 - حاشيه الكشاف 119
2 - الحاشيه علي الشرح القديم 110
3 - الحاشيه علي المطول 121
4 - الحاشيه علي شرح الشمسيه 114، 327
5 - الحاشيه علي شرح المختصر للعضدي 115
6 - الحاشيه علي شرح المطالع 116
7 - شرح المواقف 175
8 - شرح مفتاح العلوم، المصباح 174
9 - كبري در منطق 283، 312
ميرصدرالدين دشتكي، حسيني شيرازي:
1 - حاشيه بر شرح شمسيه 327
2 - الحاشيه علي شرح التجريد 112، 279
ميرداماد:
1 - رساله نبراس الضياء 308
2 - رضاعيه 313
3 - ميراثيه 314
مير فندرسكي: صناعيه 306
ميرك بخاري، شمس الدين محمد بن مبارك: شرح حكمه العين 156، 285
" ن "
نائيني اصفهاني، ابوالقاسم بن محمد جعفر: التحفه الناصريه 84
نجاشي، ابوالعباس احمد بن علي بن العباس الاسدي: رجال نجاشي 280
نجم الدين دايه رازي: مرصاد العباد 220
نراقي، جواد بن احمد بن محمد مهدي: النوادر، كنز الفوائد و الشوارد 258
نراقي، ملا احمد :
1 - عوائد الايام 188
2 - مستند الشيعه 223
3 - مناهج الاحكام 244
نصر البيان بن نور العيان: رساله در تحقيق زاويه 322
نصير الدين طوسي خواجه طوسي نظام الدين عثمان خطائي
نور بخش، سيد محمد: رساله راجع به سلسله موجودات 302
نوري، ميرزا حسين بن محمدتقي طبرسي: ميزان السماء 326
نيشابوري، نظام الدين حسن بن محمد بن حسين قمي: شرح الشافيه 158
نيلي، شيخ ظهير الدين علي بن يوسف بن عبد الجليل: حاشيه ارشاد الاذهان 102
" و "
واعظ قزويني، رفيع الدين محمد: ابواب الجنان 62
واعظ موصلي: الكواكب الدريه 334
وحيد بهبهاني، آقا باقر:
1 - تحقيق في القياس 294
2 - تعليقه بر منهج المقال 89 و 289
3 - الحاشيه علي معالم الاصول 122، 287
4 - رساله استصحاب 294
5 - رساله نماز جمعه 328
6 - شرح المفاتيح، مصابيح الظلام 172
7 - الفوائد الحائريه 196، 287، 289، 297
" ه "
هروي، محمد تقي بن حسينعلي: الارث، رساله في الارث 64
هروي، ملامسكين: حدائق الحقائق، احسن القصص تفسير سوره يوسف 125
هزار جريبي - محمد كاظم بن محمد شفيع:
1 - اقناعيه 327، 331
2 - تحفه المجاور 327، 331
3 - رساله در افضليت ائمه از انبياء 327، 331
هلاكوخان: مكتوب هلاكو الي خواجه نصير 246
همداني، ملارضا: الدر النظيم 133
هندي فاضل هندي
" ي "
يحيي بن الحسن ابن بطريق حلي
يزدي، حسين بن علي ( صاحب انيس الموحدين ) : اسرار الشهاده 297
يزدي، فضل الله بن عبدالله: تاريخ معجم 81
يزدي، محمد حسين بن محمد باقر: ميزان الصنائع در اسطرلاب 310
يزدي ملا عبدالله يزدي
_______
{1}
(1) هر جا مانند اين مورد دو عنوان باهم ذكر شده مقصود اين است كه به عنوان دوم مراجعه شود.
خاتمه و مقدمه استدراكات: (1) از برادر عزيزمان حجه الاسلام جناب آقاي زماني
كه به درخواست اينجانب فهرست مولفان را با دقت و سبكي جالب تدوين كردند
سپاسگزاري مي شود.
استدراك ها
برادر عزيزمان حضرت آقاي زماني از صفحه 49 تا 334 را به دقت خوانده
و نكاتي را يادآوري كرده اند كه مهمترين آنها در اين جا ياد مي شود:
ص 69 سطر 17 - ده كتاب در ذريعه آمده نه سه چهار كتاب
ص 71 - وفات جيلي 832 است نه 805
ص 74 سطر 5 - شيخ حسن بن شيخ جعفر صحيح است همانطور كه در
صفحه 147 آمده است
ص 81 - در كشف الظنون ج 1 ص 339 تفسير تبصير را با همين سرآغاز به
ديگري نسبت داده است
ص 107 - وفات لاهيجي قطعا در 1051 نيست
ص 112 سطر 9 و ص 104 سطر 13 - تا 951 نه يا 951
ص 153 سطر 14 - 934 صحيح است همانطور كه در ص 113 آمده است
ص 168 - پاورقي ادامه پاورقي صفحه قبل است
ص 221 - وفات مسعودي 346 يا 345 است نه 333
ص 233 سطر 12 - شماره 368 صحيح است نه 268
ص 248 سطر 3 - فرقد الغرباء صحيح است و تقريظ هم شايد از پسر شهيد
ثاني باشد
ص 263 سطر 11 - تاريخ پايان تاليف 1067 يا 1068
ص 266 سطر 16 - متوفاي 1248 نه 1301
ص 285 سطر 11 - محمود دهدار
ص 303 سطر 5 - شايد از شهيد اول باشد نه ثاني
317 - تخفيف العباد قطعا از شهيد ثاني است

نسخه هاي خطي استدراك

Skip Navigation Links